Jaarlijks meet het RIVM de concentraties nutriënten in het grond- en oppervlaktewater op de landbouwbedrijven in het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid ( LMM (Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid)). De concentraties aan nutriënten (met name stikstof- en fosfor) zijn belangrijke criteria bij de beoordeling van de waterkwaliteit. De resultaten voor 2021 worden op deze pagina weergegeven.
Inleiding
Het gebruik van mest of kunstmest op het land heeft invloed op de nutriëntenconcentraties in grond- en oppervlaktewater. Nutriënten die niet door gewassen worden opgenomen kunnen uitspoelen naar het grond- en oppervlaktewater. Verhoogde concentraties aan nutriënten leiden tot negatieve effecten, zoals algenbloei en vermindering van biodiversiteit. De hoeveelheid mest die op een landbouwbedrijf mag worden gebruikt, hangt nauw samen met het bedrijfstype en het landgebruik.
Niet alleen de aangebrachte hoeveelheid mest is bepalend voor de waterkwaliteit. De grondsoort en de grondwaterstanden hebben ook invloed op de mate waarin nutriënten uit de mest via de bodem uitspoelen naar grond- en oppervlaktewater. Daarnaast is het gewas zelf een belangrijke factor: meerjarig grasland is bijvoorbeeld minder uitspoelingsgevoelig dan teelten die vaker gewisseld worden. Ook groeicondities tijdens het jaar (bijvoorbeeld neerslag, temperatuur en hoeveelheid zonneschijn) spelen een rol in de mate waarin voedingsstoffen worden opgenomen door gewassen.
Meetperiode
Op deze pagina’s wordt de waterkwaliteit van 2021 gerapporteerd. Voor het meetjaar 2021 is de waterkwaliteit onderzocht in de periode oktober 2020 tot begin februari 2022. In het LMM (Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid) wordt het uitspoelend water (bodemvocht, grondwater of drainwater), slootwater en greppelwater onderzocht. De eerste effecten van de landbouwpraktijk zijn na ongeveer een jaar zichtbaar in de waterkwaliteit. Bij het analyseren van de waterkwaliteit van meetjaar 2021 zien we daarom voornamelijk de effecten van de landbouwpraktijk van 2020. In de Kleiregio, Veenregio en het programma Zand-Winter vond de bemonstering plaats in het winterhalfjaar van oktober 2020 tot begin april 2021. In de programma’s Zand-Zomer en Zomersloten werd bemonsterd in de maanden april 2021 tot en met september 2021. De Lössregio werd bemonsterd van oktober 2021 tot begin februari 2022. Zie ook Metingen: wat en hoe? en het bemonsteringsschema.
In meetjaar 2021 zijn op 425 bedrijven waterkwaliteitsgegevens verzameld voor het LMM waarover gerapporteerd wordt in deze Basismeetnetrapportage. Dit zijn 11 bedrijven meer dan in 2020 (414). Van deze bedrijven nemen er 148 alleen deel aan het Basismeetnet. 277 bedrijven nemen zowel aan het Basis- als aan het Derogatiemeetnet deel. Zie Meetnetten voor meer informatie.
Externe factoren van invloed op uitvoering bemonstering
Na drie zeer warme en droge jaren was 2021 een ’gemiddeld jaar’ volgens het KNMI (Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut). De gemiddelde temperatuur bleef over het algemeen ‘normaal’ met enkele flinke uitschieters. Zo was juni de warmste maand sinds 1901, maar was de rest van de zomer nat en steeds koeler. Ook viel er in 2021 een ‘normale’ hoeveelheid neerslag (798 mm). Februari, november en vooral september waren droge maanden (Bron: KNMI Klimatologie, Het klimaatverhaal van 2021).
Door beperkte regenval in december 2020 en sneeuw en vorst in het vroege voorjaar, was het dit jaar lastig om alle drainwaterbemonsteringen uit te voeren. Tijdens de laatste bemonsteringsronde is ervoor gekozen om alleen slootwater te bemonsteren als drains droog stonden. Eind maart 2021 waren uiteindelijk de meeste drainwaterbemonsteringen compleet en de reguliere winterbemonsteringen (Zand Winter, Veen en Klei) afgerond. In de loop van de zomer werden tijdens de slootbemonsteringen sloten zo nu en dan droog aangetroffen.
Data verwerking
De waterkwaliteitsgegevens van meetjaar 2021 zijn geaggregeerd naar bedrijfstypegemiddelden en gemiddelden per grondsoortregio. Deze gemiddelden zijn voor nitraat in uitspoelend water getoetst aan de
EU
(Europese Unie)-norm van 50 mg nitraat per liter. De meetresultaten worden areaal-gewogen gepresenteerd.
Resultaten
Gemiddelde waterkwaliteit per grondsoortregio
Tabel 1. Gemiddelde concentratie aan nutriënten en aantal bemonsterde bedrijven per grondsoortregio in 2021.
|
Kleiregio |
Lössregio |
Veenregio |
Zandregio |
---|---|---|---|---|
Uitspoelend water |
|
|||
Nitraat (mg/l) |
42 |
74 |
14 |
70 |
Opgelost P-totaal mg P/l |
0,19 |
< dg |
0,26 |
0,12 |
% norm** voor Nitraat |
76 |
39 |
94 |
41 |
Aantal bedrijven |
98 |
49 |
57 |
221 |
Slootwater (zomer) |
|
|
|
|
Opgelost N-totaal (mg/l) zomer |
2,3 |
geen data* |
2,3 |
5,1 |
Opgelost P-totaal (mg/l) zomer |
0,81 |
geen data * |
0,36 |
0,31 |
Aantal bedrijven in de zomer |
96 |
geen data * |
56 |
58 |
Slootwater (winter) |
|
|
|
|
Opgelost N-totaal (mg/l) winter |
6,3 |
geen data * |
4,3 |
12 |
Opgelost P-totaal (mg/l) winter |
0,18 |
geen data * |
0,16 |
0,16 |
Aantal bedrijven in de winter/zomer |
97 |
geen data * |
55 |
59 |
< dg Lager dan de detectiegrens voor fosfor van 0,05 mg P/l
* Slootbemonstering vindt niet plaats in de Lössregio.
** Percentage bedrijven waar de gemiddelde concentratie voldoet aan de EU-norm voor nitraat.
Het aantal bedrijven dat wordt onderzocht is niet elk jaar of voor elk watertype of meetseizoen hetzelfde. Soms vallen LMM-deelnemers af en moeten nieuwe bedrijven geworven worden. Daarnaast hebben niet alle bedrijven sloten. Zo worden bijvoorbeeld in de Löss-regio geen sloten bemonsterd. Ook kunnen sloten droog staan, waardoor geen bemonstering mogelijk is. Dit speelt vooral in de zomer.
Mate waarin de kwaliteit van het uitspoelingswater aan de EU-norm voldoet
Figuur 1. Percentage bedrijven per grondsoortregio, waarvan de gemiddelde waterkwaliteit in het uitspoelingswater voldoet aan de EU-norm van 50 mg NO3/l.
In de Kleiregio en de Veenregio voldoen de meeste bedrijven aan de EU-norm van 50 mg/l. In de Löss- en de Zandregio is op minder dan helft van de bedrijven de gemiddelde nitraatconcentratie lager dan de EU-norm. Deze resultaten laten zien dat de nitraatconcentratie in het uitspoelend water een sterke relatie heeft met de grondsoort en de daaraan gekoppelde waterhuishouding in een gebied. In nattere gronden, zoals klei- en veengrond, kan nitraat beter worden afgebroken (denitrificatie).
Door de droogte tussen 2018 en 2020 was het aandeel bedrijven dat aan de EU-norm voldeed in alle regio’s sterk gedaald, behalve in de Veenregio. Inmiddels is het aantal bedrijven dat voldoet aan de EU-norm in de Kleiregio weer gestegen van 68% in 2020 naar 76% in 2021. Ook in de Lössregio voldoen meer bedrijven aan de norm: in 2020 was dat 29%, in 2021 39%. Alleen in de Zandregio is het aantal bedrijven dat voldoet aan de norm gedaald: van 48% in 2020 naar 41% in 2021.
Gemiddelde concentraties per grondsoortregio en bedrijfstype
Kleiregio
Tabel 2. Overzichtstabel met de resultaten van de waterkwaliteit in de Kleiregio in 2021.
|
Melkvee |
Akkerbouw |
Dierbedrijven |
---|---|---|---|
Uitspoelend water |
|
|
|
Nitraat (mg/l) |
34 |
53 |
42 |
Opgelost P-totaal (mg/l) |
0,24 |
0,14 |
0,14 |
Aantal onderzochte bedrijven |
56 |
31 |
11 |
Slootwater (zomer) |
|
|
|
Opgelost N-totaal (mg/l) |
2,3 |
2,4 |
1,6 |
Opgelost P-totaal (mg/l) |
0,91 |
0,73 |
0,30 |
Aantal onderzochte bedrijven |
55 |
30 |
11 |
Slootwater (winter) |
|
|
|
Opgelost N-totaal (mg/l) |
4,7 |
8,2 |
6,1 |
Opgelost P-totaal (mg/l) |
0,22 |
0,15 |
0,09 |
Aantal onderzochte bedrijven |
55 |
31 |
11 |
Lössregio
Tabel 3. Overzichtstabel met de resultaten van de waterkwaliteit in de Lössregio in 2021.
Melkvee |
Akkerbouw |
Dierbedrijven |
|
---|---|---|---|
Uitspoelend water |
|
|
|
Nitraat (mg/l) |
49 |
108 |
geen data* |
Opgelost P-totaal (mg/l) |
< dg |
< dg |
geen data* |
Aantal onderzochte bedrijven |
21 |
20 |
8 |
< dg Lager dan de detectiegrens
* Onvoldoende bedrijven (<10) om gemiddelde te kunnen tonen.
** Slootbemonstering vindt niet plaats in de Lössregio.
Veenregio
Tabel 4. Overzichtstabel met de resultaten van de waterkwaliteit in de Veenregio in 2021.
|
Melkvee |
---|---|
Uitspoelend water |
|
Nitraat (mg/l) |
14 |
Opgelost P-totaal (mg/l) |
0,26 |
Aantal onderzochte bedrijven |
57 |
Slootwater (zomer) |
|
Opgelost N-totaal (mg/l) |
2,3 |
Opgelost P-totaal (mg/l) |
0,36 |
Aantal onderzochte bedrijven |
56 |
Slootwater (winter) |
|
Opgelost N-totaal (mg/l) |
4,3 |
Opgelost P-totaal (mg/l) |
0,16 |
Aantal onderzochte bedrijven |
55 |
Zandregio
Tabel 5. Overzichtstabel met de resultaten van de waterkwaliteit in de Zandregio in 2021.
|
Melkvee |
Akkerbouw |
Dierbedrijven |
---|---|---|---|
Uitspoelend water |
|
|
|
Nitraat (mg/l) |
64 |
86 |
80 |
Opgelost P-totaal (mg/l) |
0,12 |
0,09 |
0,10 |
Aantal onderzochte bedrijven |
149 |
39 |
33 |
Slootwater (zomer) |
|
|
|
Opgelost N-totaal (mg/l) |
4,7 |
4,1 |
geen data* |
Opgelost P-totaal (mg/l) |
0,39 |
0,15 |
geen data* |
Aantal onderzochte bedrijven |
31 |
18 |
9 |
Slootwater (winter) |
|
|
|
Opgelost N-totaal (mg/l) |
10 |
12 |
geen data* |
Opgelost P-totaal (mg/l) |
0,16 |
0,10 |
geen data* |
Aantal onderzochte bedrijven |
31 |
19 |
9 |
* Onvoldoende bedrijven (<10) om gemiddelde te kunnen tonen.
Concentraties per watertype
Nitraat in uitspoelend water
Tabel 6. Nitraatconcentratie (mg/l) in uitspoelend water in meetjaar 2021: gemiddelde, mediaan en percentage bedrijven waar gemiddelde nitraatconcentratie voldoet (≤) aan de EU (Europese Unie)-norm van 50 mg/l.
Grondsoortregio |
Bedrijfstype |
gemiddeld (mg/l) |
mediaan (mg/l) |
% bedrijven ≤ norm |
---|---|---|---|---|
Klei |
Akkerbouw |
53 |
39 |
65 |
|
Melkvee |
34 |
22 |
80 |
|
Dierbedrijven |
42 |
35 |
66 |
|
Gewogen gemiddelde |
42 |
28 |
76 |
Löss |
Akkerbouw |
108 |
97 |
20 |
|
Melkvee |
49 |
45 |
56 |
|
Dierbedrijven |
geen data* |
geen data* |
geen data* |
|
Gewogen gemiddelde |
74 |
62 |
39 |
Veen |
Melkvee |
14 |
7 |
94 |
Zand |
Akkerbouw |
86 |
75 |
30 |
|
Melkvee |
64 |
56 |
45 |
|
Dierbedrijven |
80 |
84 |
26 |
|
Gewogen gemiddelde |
70 |
60 |
41 |
* Onvoldoende bedrijven (<10) om gemiddelde te kunnen tonen. Deze bedrijven worden wel meegenomen in het gewogen gemiddelde voor de grondsoortregio.
In 2021 is de gemiddelde nitraatconcentratie in het uitspoelende water in de Kleiregio 42 mg/l. In 2020 was dat 45 mg/l. In de Lössregio is de nitraatconcentratie gedaald van 95 mg/l in 2020 naar 74 mg/l in 2021. In de Veenregio is de nitraatconcentratie al jaren redelijk stabiel. Hier werd in 2021 een concentratie gemeten van 14 mg/l. In de Zandregio is de gemiddelde nitraatconcentratie licht gestegen van 67 mg/l in 2020 naar 70 mg/l in 2021.
De gemiddelde nitraatconcentratie in de Veenregio is weliswaar veel lager dan in de andere regio’s, maar de totale hoeveelheid stikstof in het uitspoelende water is vergelijkbaar met die van de Kleiregio. In de Veenregio is een groot deel van de stikstof namelijk aanwezig als ammonium en/of organisch gebonden stikstof. Graag de data erbij? Ga naar Zelf data selecteren uit het Basismeetnet.
Op Akkerbouwbedrijven is de gemiddelde nitraatconcentratie hoger dan op Melkveebedrijven. Dit geldt voor alle regio’s. Daarnaast worden in de Zandregio tevens relatief hoge concentraties gemeten bij Dierbedrijven*. In de Veenregio worden alleen Melkveebedrijven bemonsterd.
*Naast Melkveebedrijven en Akkerbouwbedrijven worden er Staldierbedrijven en Overige Dierbedrijven bemonsterd. Staldierbedrijven zijn gespecialiseerd in het houden van staldieren zoals varkens, pluimvee en witvleeskalveren. Dit type bedrijf is sterk geconcentreerd in de Zandregio en wordt om die reden ook alleen in deze grondsoortregio bemonsterd. De categorie Overige Dierbedrijven ligt meer verspreid en wordt voor het Basismeetnet zowel in de Zandregio, Kleiregio als Lössregio bemonsterd. Tot de Overige Dierbedrijven worden gerekend: graasdierbedrijven en gemengde bedrijven. Graasdierbedrijven zijn bedrijven die gespecialiseerd zijn in het houden van bijvoorbeeld vleesrunderen, geiten, schapen of paarden (uitgezonderd melkveebedrijven en vleeskalverenbedrijven). Gemengde bedrijven zijn bedrijven met ofwel meerdere veehouderijtakken (met vooral graasdieren) dan wel bedrijven met een gewassen- en veehouderijtak.
Figuur 2. Spreiding van bedrijfsgemiddelde nitraatconcentraties in het uitspoelend water, per regio, zonder onderscheid naar bedrijfstype in 2021. Uitleg boxplots.
De spreiding van de gemeten concentraties is het grootst in de Löss- en Zandregio. De bodems in deze regio’s zijn over het algemeen gevoeliger voor uitspoeling van nutriënten dan in de Klei- en Veenregio.
Kleiregio
Figuur 3. Spreiding van bedrijfsgemiddelde nitraatconcentraties in het uitspoelend water, per bedrijfstype in de Kleiregio in 2021. Uitleg boxplots.
Lössregio
Figuur 4. Spreiding van bedrijfsgemiddelde nitraatconcentraties in het uitspoelend water in de Lössregio, per bedrijfstype in 2021. Voor bedrijfstype ‘Dierbedrijf’ zijn onvoldoende (<10) bedrijven om de data te tonen. Uitleg boxplots.
Veenregio
Figuur 5. Spreiding van bedrijfsgemiddelde nitraatconcentratie in het uitspoelend water in de Veenregio in 2021. In de Veenregio zijn enkel Melkveebedrijven bemonsterd. Uitleg boxplots.
Zandregio
Figuur 6. Spreiding van bedrijfsgemiddelde nitraatconcentraties in het uitspoelend water, per bedrijfstype in de Zandregio in 2021. Uitleg boxplots.
Fosfor in uitspoelend water
Tabel 7. Opgelost fosforconcentratie (mg P/l) in uitspoelend water in meetjaar 2021: gemiddelde, mediaan en percentage bedrijven waar de gemiddelde concentratie voldoet aan de gehanteerde norm (in de Klei- en Veenregio 6,9 mg P/l; in de Zand- en Lössregio 2,0 mg P/l).
Grondsoortregio |
Bedrijfstype |
Gemiddelde (mg/l ) |
Mediaan (mg/l) |
% bedrijven ≤ norm |
---|---|---|---|---|
Klei |
Akkerbouw |
0,14 |
0,11 |
100 |
|
Melkvee |
0,24 |
0,20 |
100 |
|
Dierbedrijven |
0,14 |
0,10 |
100 |
|
Gewogen gemiddelde |
0,19 |
0,15 |
100 |
Löss |
Akkerbouw |
< dg |
< dg |
100 |
|
Melkvee |
< dg |
< dg |
100 |
|
Dierbedrijven |
geen data* |
geen data* |
geen data* |
|
Gewogen gemiddelde |
< dg |
< dg |
100 |
Veen |
Melkvee |
0,26 |
0,21 |
100 |
Zand |
Akkerbouw |
0,09 |
< dg |
100 |
|
Melkvee |
0,12 |
< dg |
99 |
|
Dierbedrijven |
0,10 |
< dg |
100 |
|
Gewogen gemiddelde |
0,12 |
< dg |
99 |
< dg Lager dan de detectiegrens (0,05 mg P/l).
* Onvoldoende bedrijven (<10) om gemiddelde te kunnen tonen.
De gemiddelde concentratie aan opgelost fosfor in het uitspoelend water wordt voor een groot deel bepaald door de samenstelling van de bodem. In de Lössregio en de Zandregio zijn de gemiddelde concentraties aan opgelost fosfor erg laag. Dit heeft te maken met de over het algemeen lage hoeveelheid aan organische stof in de bodem.
In de Zandregio is de gemiddelde concentratie 0,12 mg/l.
In de Lössregio zijn de aangetroffen concentraties dermate laag, dat deze leiden tot gemiddelden die onder de hiervoor gehanteerde detectiegrens uitkomen (dit betekent dat de concentratie zo laag is dat deze niet meer betrouwbaar gemeten kan worden). Voor de Lössregio en de Zandregio geldt de KRW (Kaderrichtlijn Water)-norm van 2,0 mg P/l in het grondwater. In deze regio’s voldoet 99% van de bedrijven aan deze waarde.
In de Kleiregio is gemiddelde concentratie aan opgelost fosfor in het uitspoelend water 0,19 mg P/l. De hoogste concentraties worden hier gemeten op Melkveebedrijven. Op Akkerbouwbedrijven en op Dierbedrijven is de gemiddelde concentratie 0,14 mg/l. De verschillen in concentraties tussen deze bedrijfstypen worden waarschijnlijk voor een groot gedeelte bepaald door verschillen in bodemgesteldheid, bodemgebruik en ontwatering. Zie RIVM rapport 680717024A(PDF) voor meer achtergrondinformatie hierover.
In de Veenregio is de gemiddelde concentratie aan opgelost fosfor in het uitspoelend water 0,26 mg/l. Voor de Klei- en Veenregio is de KRW-norm 6,9 mg P/l. Alle bedrijfsgemiddelden voldoen hieraan.
Figuur 7. Spreiding van bedrijfsgemiddelde opgelost fosforconcentraties in het uitspoelend water, per regio in 2021, zonder onderscheid naar bedrijfstype. Uitleg boxplots.
Kleiregio
Figuur 8. Spreiding van bedrijfsgemiddelde opgelost fosforconcentraties in het uitspoelend water per bedrijfstype in de Kleiregio in 2021. Uitleg boxplots.
Lössregio
In de Lössregio zijn de aangetroffen concentraties dermate laag, dat deze leiden tot gemiddelden die onder de hiervoor gehanteerde detectiegrens uitkomen. Daarom worden voor deze waarden geen boxplots getoond.
Veenregio
Figuur 9. Spreiding van de bedrijfsgemiddelde opgelost fosforconcentratie in het uitspoelend water voor Melkvee, het enige bemonsterde bedrijfstype in de Veenregio in 2021. Uitleg boxplots.
Zandregio
Figuur 10. Spreiding van bedrijfsgemiddelde opgelost fosforconcentraties in het uitspoelend water per bedrijfstype in de Zandregio in 2021. Uitleg boxplots.
Stikstof in slootwater
Tabel 8. Opgelost stikstofconcentratie (mg N/l) in slootwater in meetjaar 2021: gemiddelde en mediane waarde.
Regio & bedrijfstype |
Winterseizoen |
|
Zomerseizoen |
|
---|---|---|---|---|
|
Gemiddelde (mg/l) |
Mediaan (mg/l) |
Gemiddelde (mg/l) |
Mediaan (mg/l) |
Klei |
|
|
|
|
Akkerbouw |
8,2 |
6,8 |
2,4 |
2,1 |
Melkvee |
4,7 |
4,1 |
2,3 |
1,7 |
Dierbedrijven |
6,1 |
3,5 |
1,6 |
1,3 |
Gewogen gemiddelde |
6,3 |
4,9 |
2,3 |
1,8 |
Veen |
|
|
|
|
Melkvee |
4,3 |
3,9 |
2,3 |
1,8 |
Zand |
|
|
|
|
Akkerbouw |
12 |
11 |
4,1 |
3,4 |
Melkvee |
10 |
9,3 |
4,7 |
3,1 |
Dierbedrijven |
geen data* |
geen data* |
geen data* |
geen data* |
Gewogen gemiddelde |
12 |
10 |
5,1 |
3,4 |
* Onvoldoende bedrijven (<10) om gemiddelde te kunnen tonen. Deze bedrijven worden wel meegenomen in het gewogen gemiddelde.
De opgelost stikstofconcentratie in het slootwater is in de zomer gemiddeld lager dan in de winter. Dit komt doordat stikstof in de zomer grotendeels wordt opgenomen door algen en (water-)planten.
De Zandregio heeft de hoogste gemiddelde stikstofconcentratie in het slootwater van alle grondsoortregio’s. Dit komt overeen met de hogere nitraatconcentraties in het uitspoelende water. In de Kleiregio is een gemiddelde concentratie gemeten van 6,3 mg/l in de winter en 2,3 mg/l in de zomer. In de Veenregio is de gemiddelde concentratie in de winter 4,3 mg/l en 2,3 mg/l in de zomer. In de Lössregio komen nauwelijks sloten voor. Voor deze regio zijn daarom geen meetgegevens beschikbaar.
Figuur 11. Spreiding van bedrijfsgemiddelde opgelost stikstofconcentraties in het slootwater, per regio in 2021, zonder onderscheid naar bedrijfstype, winter- en zomerseizoen. Uitleg boxplots.
Kleiregio
Figuur 12. Spreiding van bedrijfsgemiddelde opgeloste stikstofconcentraties in het slootwater van de Kleiregio in 2021, winter- en zomerseizoen. Uitleg boxplots.
Veenregio
Figuur 13. Spreiding van bedrijfsgemiddelde opgeloste stikstofconcentraties in het slootwater van de Veenregio in 2021, winter- en zomerseizoen. Uitleg boxplots.
Zandregio
Figuur 14. Spreiding van bedrijfsgemiddelde opgeloste stikstofconcentraties in het slootwater van de Zandregio in 2021, winter- en zomerseizoen. Uitleg boxplots.
Fosfor in slootwater
Tabel 9. Gemiddelde en mediane opgelost fosforconcentratie (mg P/l) in het slootwater in meetjaar 2021.
Regio & bedrijfstype |
Winterseizoen |
|
Zomerseizoen |
|
---|---|---|---|---|
|
Gemiddelde (mg/l) |
Mediaan (mg/l) |
Gemiddelde (mg/l) |
Mediaan (mg/l) |
Klei |
|
|
|
|
Akkerbouw |
0,15 |
0,12 |
0,73 |
0,52 |
Melkvee |
0,22 |
0,19 |
0,91 |
0,78 |
Dierbedrijven |
0,09 |
<dg |
0,30 |
0,13 |
Gewogen gemiddelde |
0,18 |
0,14 |
0,81 |
0,66 |
Veen |
|
|
|
|
Melkvee |
0,16 |
0,11 |
0,36 |
0,28 |
Zand |
|
|
|
|
Akkerbouw |
0,10 |
0,07 |
0,15 |
0,13 |
Melkvee |
0,16 |
0,11 |
0,39 |
0,17 |
Dierbedrijven |
geen data* |
geen data* |
geen data* |
geen data* |
Gewogen gemiddelde |
0,16 |
0,09 |
0,31 |
0,17 |
< dg Lager dan de detectiegrens (0,05 mg P/l).
* Onvoldoende bedrijven (<10) om gemiddelde te kunnen tonen. Deze bedrijven worden wel meegenomen in het gewogen gemiddelde.
In tegenstelling tot stikstof zijn de fosforconcentraties in de zomerperiode juist hoger dan in de winterperiode. Dit heeft te maken met de invloed van temperatuur en evenwichtsreacties. Fosfor dat in de winter uitspoelt, bindt sterk aan ijzer en slaat neer als slib, maar onder zuurstofarme condities in de zomer komt dit weer vrij en daardoor kan de fosforconcentratie in de sloten stijgen. Dit verschil tussen de seizoenen is vooral groot in de Kleiregio.
Figuur 15. Spreiding van bedrijfsgemiddelde opgelost fosforconcentraties in het slootwater per regio in 2021, zonder onderscheid voor het bedrijfstype in winter- en zomerseizoen. Uitleg boxplots.
Kleiregio
Figuur 16. Spreiding van bedrijfsgemiddelde opgelost fosforconcentraties in het slootwater, per bedrijfstype in de Kleiregio in 2021. Uitleg boxplots.
Veenregio
Figuur 17. Spreiding van bedrijfsgemiddelde opgelost fosforconcentraties in het slootwater in de Veenregio in 2021. Uitleg boxplots.
Zandregio
Figuur 18. Spreiding van bedrijfsgemiddelde opgelost fosforconcentraties in het slootwater, per bedrijfstype in de Zandregio in 2021. Uitleg boxplots.
Uitleg gebruik van boxplots
Referentie van deze webpagina
RIVM (2023). Waterkwaliteit 2021 (versie 5 juli 2024). www.rivm.nl/landelijk-meetnet-effecten-mestbeleid/onderzoeksresultaten/waterkwaliteit-2021. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven.