Kinkhoestvaccinatie - voor zwangere vrouwen

Om jonge baby’s tegen kinkhoest te beschermen, heeft de Gezondheidsraad verschillende mogelijkheden beoordeeld. Eind 2015 heeft de Gezondheidsraad het advies uitgebracht om zwangere vrouwen in het derde trimester van hun zwangerschap een inenting tegen kinkhoest aan te bieden. Op deze manier worden baby’s beter beschermd tot ze oud genoeg zijn om zelf volledig gevaccineerd te zijn. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) zal later besluiten of zij dit advies overneemt.

Wat is kinkhoest?

Kinkhoest is een besmettelijke ziekte van de luchtwegen die vooral gevaarlijk is voor baby's die niet of onvolledig zijn ingeënt. Daarom maakt kinkhoestvaccinatie al sinds 1957 deel uit van het Rijksvaccinatieprogramma in Nederland. Dit heeft ervoor gezorgd dat het aantal kinkhoestgevallen drastisch is afgenomen. Maar de afgelopen 20 jaar komt kinkhoest weer vaker voor, zowel bij volwassenen als bij baby’s. Op deze pagina vindt u vragen en antwoorden over kinkhoest en de kinkhoestvaccinatie voor zwangere vrouwen. Bent u als professional betrokken bij deze vaccinatie, dan kunt u meer informatie vinden op de speciale pagina voor professionals.

Kinkhoest algemeen

  1. Wat is kinkhoest en hoe ernstig is het?
  2. Hoe vaak komt kinkhoest in Nederland voor?
  3. Wie kan kinkhoest krijgen?
  4. Hoe beschermen we kinderen tegen kinkhoest?

Kinkhoestvaccinatie voor zwangere vrouwen

  1. Hoe beschermt het vaccineren van zwangere vrouwen baby's tegen kinkhoest?
  2. Is het nodig om de baby nog te vaccineren als de baby al beschermd is door vaccinatie tijdens de zwangerschap?
  3. Is het vaccineren van zwangere vrouwen effectief?
  4. Is het vaccineren van zwangere vrouwen tegen kinkhoest voldoende getest en veilig?
  5. Welke bijwerkingen kunnen er mogelijk worden verwacht?
  6. Is er al ervaring met het vaccineren van zwangere vrouwen in andere landen?
  7. Wat is het beste moment in de zwangerschap om te vaccineren tegen kinkhoest?
  8. Moeten vrouwen tijdens elke zwangerschap opnieuw worden gevaccineerd?
  9. Werkt de vaccinatie ook voldoende bij een meerlingzwangerschap?
  10. Kan ik mijn baby borstvoeding geven nadat ik tijdens de zwangerschap ben gevaccineerd tegen kinkhoest?
  11. Is kinkhoestvaccinatie tijdens de zwangerschap ook nodig als ik de baby borstvoeding ga geven?
  12. Kan vaccinatie van zwangere vrouwen de hersenafwijking microcefalie veroorzaken bij hun kinderen?  
  13. Zijn er andere effectieve manieren om baby's tegen kinkhoest te beschermen?
  14. Hoe is het advies van de Gezondheidsraad over deze vaccinatie tot stand gekomen? Welke afwegingen zijn gemaakt?
  15. Hoe kan ik mij laten vaccineren tegen kinkhoest?

Het vaccin

  1. Welke kinkhoestvaccins zijn geschikt voor zwangere vrouwen?
  2. Waaruit bestaat een kinkhoestvaccin?
  3. Waarom zitten er aluminiumverbindingen in de kinkhoestbevattende vaccins en zijn deze gevaarlijk voor de ongeboren baby?
  4. Waarom staat er in de bijsluiter dat er geen toereikende gegevens zijn over het gebruik van het vaccin bij zwangere vrouwen?

Kinkhoest is een besmettelijke ziekte die veroorzaakt wordt door een bacterie (Bordetella pertussis). Deze bacterie maakt een stof aan die ernstige hoestbuien veroorzaakt. Deze hoestbuien kunnen drie tot vier maanden aanhouden. Kinkhoest begint vaak met klachten die lijken op een gewone neusverkoudheid. Daarna begint het hoesten. Dit kan variëren van een irritante hoest tot forse hoestbuien die zo heftig kunnen zijn dat het leidt tot braken. Complicaties van kinkhoest zijn longontsteking, ademnood, stuipen en hersenbeschadiging. De kinkhoestbacterie wordt verspreid door kleine druppeltjes uit de keel die tijdens het hoesten in de lucht komen. Vooral bij ongevaccineerde baby’s en baby’s die nog niet alle inentingen hebben gehad, kan kinkhoest ernstig verlopen. Kinkhoest kan bij hen leiden tot longontsteking, afvallen, ademnood/blauw aanlopen, hersenschade door te weinig zuurstof en soms zelf tot overlijden. Jaarlijks worden er gemiddeld 120 baby’s met kinkhoest in het ziekenhuis opgenomen.

naar boven

Hoe vaak komt kinkhoest in Nederland voor?

Kinkhoest komt voor in alle seizoenen. Sinds 20 jaar komt kinkhoest meer voor dan in de jaren daarvoor, zowel bij kinderen en baby’s als bij volwassenen. Jaarlijks worden er nu 4.000 tot 8.000 gevallen van kinkhoest gemeld in Nederland. In sommige jaren loopt dit op tot 10.000-13.000 meldingen. Veel kinkhoestgevallen worden echter niet officieel gemeld. Het werkelijke aantal kinkhoestgevallen ligt ongetwijfeld veel hoger (2). Per jaar worden er in Nederland gemiddeld 170 gevallen van kinkhoest gemeld onder baby’s en zijn er gemiddeld 120 ziekenhuisopnamen (1). Dit gaat grotendeels om baby’s jonger dan drie maanden die nog te jong zijn voor volledige vaccinatie. In de periode 2005-2014 zijn in Nederland tenminste vijf baby’s overleden aan de gevolgen van kinkhoest.

naar boven

Wie kan kinkhoest krijgen?

Jonge baby’s zijn de eerste maanden nog niet of onvoldoende beschermd tegen kinkhoest. Juist bij deze groep kan kinkhoest ernstig verlopen. Een inenting tegen kinkhoest of het doormaken van een kinkhoestinfectie geeft tijdelijk bescherming, maar niet levenslang. Het is dan ook mogelijk dat tieners en volwassenen die tijdens hun jeugd gevaccineerd zijn of kinkhoest hebben gehad, toch kinkhoest krijgen. Wel verloopt een kinkhoestinfectie over het algemeen milder bij iemand die ooit gevaccineerd is of al eerder een kinkhoestinfectie heeft doorgemaakt.

naar boven

Hoe beschermen we kinderen tegen kinkhoest?

Kinderen kunnen in Nederland vanaf de leeftijd van zes weken gevaccineerd worden tegen kinkhoest. Zij krijgen via het Rijksvaccinatieprogramma in totaal vijf vaccinaties tegen kinkhoest: vier in hun eerste levensjaar en nog een extra prik in hun vierde levensjaar. De eerste vaccinatie geeft slechts gedeeltelijke bescherming. Pas nadat de eerste drie inentingen zijn gegeven, is er optimale bescherming. De extra vaccinaties met elf maanden en tijdens het vierde levensjaar zorgen ervoor dat het kind langer beschermd blijft.

Hoe beschermt het vaccineren van zwangere vrouwen baby’s tegen kinkhoest?

Na een kinkhoestvaccinatie maakt het lichaam zelf antistoffen tegen kinkhoest aan. Deze antistoffen beschermen het lichaam tegen kinkhoestinfecties. Bij een zwangere vrouw gaan deze antistoffen via de navelstreng ook naar de ongeboren baby. De baby heeft dan bij de geboorte al antistoffen tegen kinkhoest en is de eerste maanden van het leven beschermd tegen deze ziekte. Vrouwen die in het verleden door vaccinatie of doormaken van kinkhoest antistoffen hebben opgebouwd, hebben na een jaar nog genoeg antistoffen om zichzelf te beschermen tegen kinkhoest, maar niet meer voldoende om hun baby ook te beschermen. Daarom is het belangrijk om tijdens de zwangerschap nogmaals gevaccineerd te worden tegen kinkhoest. Alleen dan zijn er voldoende antistoffen om de pasgeboren baby bescherming te geven in de periode waarin de ziekte het meest ernstig is. De hoeveelheid antistoffen die het lichaam aanmaakt, is ongeveer twee weken na inenting het hoogst en wordt daarna steeds minder. Om ervoor te zorgen dat de hoeveelheid antistoffen die naar de ongeboren baby gaan zo hoog mogelijk is, is het belangrijk om tijdens de zwangerschap te vaccineren. Naast het doorgeven van antistoffen aan de ongeboren baby (maternale antistoffen), zorgt een kinkhoestvaccinatie er ook voor dat de zwangere vrouw zelf geen kinkhoest krijgt. Zij kan na de bevalling dus ook niet haar pasgeboren baby besmetten met deze ziekte. Bekijk ook deze infographic over kinkhoest en jonge baby's.

naar boven

Is het nodig om de baby nog te vaccineren als de baby al beschermd is door vaccinatie tijdens de zwangerschap?

Ja, het is nog steeds nodig om de baby te vaccineren volgens het normale schema van het Rijksvaccinatieprogramma. Dat is nodig omdat de hoeveelheid antistoffen -en dus de bescherming- die de baby via de moeder heeft ontvangen langzaam afneemt; de antistoffen worden afgebroken. Vaccinatie tijdens de zwangerschap beschermt jonge baby’s de eerste maanden. In die periode zijn baby’s nog niet beschermd door eigen vaccinatie. Kinderen ontvangen via het Rijksvaccinatieprogramma vier vaccinaties tegen kinkhoest in hun eerste levensjaar (met zes weken, drie maanden, vier maanden en elf maanden) en nog een extra prik tijdens hun vierde levensjaar. Door deze vaccinaties maakt het kind zelf antistoffen die wel langer aanwezig blijven.

naar boven

Is het vaccineren van zwangere vrouwen effectief?

Met de effectiviteit van een vaccinatie wordt bedoeld: hoe goed werkt de prik? Om dat te bepalen wordt een vergelijking gemaakt tussen mensen die wel en mensen die niet zijn gevaccineerd. De effectiviteit van een vaccinatie is nooit 100%, want er zijn altijd mensen die niet of onvoldoende op een vaccinatie reageren (zij maken dan geen of onvoldoende antistoffen aan). De effectiviteit van kinkhoestvaccinatie in de zwangerschap is 91%. Dat betekent dat er bij de groep zwangere vrouwen die wel is ingeënt, er 91% minder baby’s ziek worden dan bij de groep die niet is ingeënt. Dit blijkt uit Brits onderzoek (3). Wanneer zwangere vrouwen in Nederland worden gevaccineerd, kunnen volgens de Gezondheidsraad per jaar ongeveer 100 (van de ongeveer 128) ziekenhuisopnames vanwege kinkhoest bij kinderen jonger dan vijf maanden worden voorkomen (1).

naar boven

Is het vaccineren van zwangere vrouwen tegen kinkhoest voldoende getest en veilig?

Het kinkhoestvaccin is een dood (geïnactiveerd) vaccin. Vanwege het werkingsmechanisme van deze vaccins, is de verwachting dat kinkhoestvaccinatie tijdens de zwangerschap veilig is voor de ongeboren baby. Vaak denken zwangere vrouwen dat  vaccins geneesmiddelen zijn en beter niet gebruikt kunnen worden tijdens de zwangerschap (hoewel dat niet voor alle medicijnen geldt). Kinkhoestvaccinatie is echter een middel dat preventief werkt.
Al sinds de jaren ’60 is er veel ervaring met het vaccineren van zwangere vrouwen tegen tetanus en difterie (dit zijn ook dode vaccins) en dit blijkt veilig te zijn voor moeder en ongeboren kind. Uit recent wetenschappelijk onderzoek blijkt dat ook kinkhoestvaccinatie tijdens de zwangerschap veilig is voor moeder en het ongeboren kind. Uit onderzoek in het Verenigd Koninkrijk onder 20.000 gevaccineerde zwangere vrouwen kwamen geen aanwijzingen naar voren dat inenting leidt tot een verhoogd risico op zwangerschapscomplicaties (4). Er is in deze studie onder meer gekeken naar laag geboortegewicht, vroeggeboorte, doodgeboorte, zwangerschapsvergiftiging en sterfte van de moeder.

In een groot vergelijkend onderzoek onder 120.000 vrouwen (waarvan ruim 26.000 gevaccineerd tegen kinkhoest tijdens de zwangerschap) in de Verenigde Staten werd geen verhoogde kans gevonden op zwangerschapscomplicaties zoals zwangerschapsvergiftiging, vroeggeboorte of laag geboortegewicht (5). Er werd een klein verhoogd risico gevonden op ontstoken vliezen. In deze studie had dit geen gevolgen voor vroeggeboorte of gezondheidsrisico’s voor het kind. Ook in een Argentijnse studie waarin 1.200.000 vrouwen tijdens de zwangerschap zijn gevaccineerd tegen kinkhoest, bleek vaccinatie veilig te zijn voor moeder en ongeboren kind (6). De veiligheid van alle inentingen, dus ook kinkhoestvaccinatie voor zwangere vrouwen, wordt continu bewaakt. In Nederland kunnen verschijnselen na vaccinatie worden gemeld bij het Bijwerkingencentrum Lareb. Voor alle vaccinaties vindt veiligheidsbewaking plaats.

naar boven

Welke bijwerkingen kunnen er mogelijk worden verwacht?

Bij het vaccineren van zwangere vrouwen worden niet meer of andere bijwerkingen verwacht dan bij volwassenen die worden gevaccineerd voor bijvoorbeeld reizen. Zoals bij alle inentingen kunnen er milde bijwerkingen worden verwacht zoals slaperigheid, hoofdpijn en plaatselijke reacties zoals roodheid, zwelling en pijn op de injectieplaats. Zeer zeldzame reacties, zoals een ernstige allergische reactie, zijn niet uit te sluiten. Voor meer informatie en een overzicht van de meldingen van vermoede bijwerkingen na een vaccinatie kunt u terecht op de website van het Bijwerkingencentrum Lareb. Het gaat bij deze meldingen dus om het vermoeden bij de melder dat het een mogelijke bijwerking betreft. De relatie met het vaccin staat niet vast, het kan ook gaan om een gebeurtenis die om een andere reden plaatsvindt en die in de tijd samen valt met de inenting. Een uitgebreide beschrijving van mogelijke bijwerkingen is te vinden in de bijsluiter van het vaccin.

naar boven

Is er al ervaring met het vaccineren van zwangere vrouwen in andere landen?

Ja, het inenten van zwangere vrouwen tegen kinkhoest gebeurt al op grote schaal in andere landen zoals de Verenigde Staten (sinds 2011), het Verenigd Koninkrijk (sinds 2012), Argentinië (sinds 2012), België (sinds 2013), Ierland (sinds 2013), Israël (sinds 2015), delen van Australië (sinds 2015) en Spanje (sinds 2015).

naar boven

Wat is het beste moment in de zwangerschap om te vaccineren tegen kinkhoest?

De beste periode om een zwangere vrouw te vaccineren is tussen de 28 en 32 weken zwangerschap. In deze periode worden de meeste antistoffen via de placenta aan het ongeboren kind gegeven en zullen ook vroeg geboren baby’s er voordeel van hebben. Inenting is mogelijk tot 38 weken.

Moeten vrouwen tijdens elke zwangerschap opnieuw worden gevaccineerd?

Ja, voor een goede bescherming is het belangrijk dat vrouwen tijdens elke zwangerschap opnieuw worden gevaccineerd tegen kinkhoest. Op deze manier komen er zoveel mogelijk antistoffen bij het ongeboren kind terecht. Een Amerikaanse studie laat zien dat dit de zwangerschap niet nadelig beïnvloedt en veilig is voor de moeder (7).

naar boven

Werkt de vaccinatie ook voldoende bij een meerlingzwangerschap?

Ja, bij een meerlingzwangerschap is één vaccinatie voldoende om de baby’s te beschermen.

naar boven

Kan ik mijn baby borstvoeding geven nadat ik tijdens de zwangerschap ben gevaccineerd tegen kinkhoest?

Ja, u kunt uw baby veilig borstvoeding geven na vaccinatie. Het is zelfs zo dat de baby nog wat éxtra bescherming tegen kinkhoest krijgt, doordat er antistoffen in de de moedermelk zitten die worden doorgegeven aan de baby.

naar boven

Is kinkhoestvaccinatie tijdens de zwangerschap ook nodig als ik de baby borstvoeding ga geven?

Ja, ook wanneer u borstvoeding gaat geven is vaccinatie nodig. In borstvoeding zitten weliswaar antistoffen die de baby een beetje extra bescherming bieden, maar dit is niet voldoende om de baby goed te beschermen tegen kinkhoest.

naar boven

Kan vaccinatie van zwangere vrouwen de hersenafwijking microcefalie veroorzaken bij hun kinderen?  

Op internet gaan berichten rond over een verband tussen vaccinatie van zwangere vrouwen met een difterie-tetanus-kinkhoest-vaccin (DTaP) en de hersenafwijking microcefalie. Deze berichten kloppen niet. Al enige jaren krijgen veel zwangere vrouwen in verschillende landen de DTaP vaccinatie. Daarbij is nooit een verband gezien tussen vaccinatie en microcefalie. Alleen in een aantal landen waar het zikavirus heerst zien we een toename in het aantal kinderen met deze hersenafwijking. Meer informatie over zikavirus en de mogelijke relatie met microcefalie vindt u op de pagina zikavirus en zwangerschap.

naar boven

Zijn er andere effectieve manieren om baby’s tegen kinkhoest te beschermen?

Naast het vaccineren van zwangere vrouwen heeft de Gezondheidsraad ook andere methoden beoordeeld om baby’s te beschermen. Zoals het toediening van antistoffen bij de geboorte, vaccinatie van de aanstaande moeder vóór de zwangerschap en vaccinatie van gezinsleden en verzorgers. De Gezondheidsraad oordeelt echter dat de effectiviteit van deze andere methoden onvoldoende wetenschappelijke onderbouwd is. Alleen voor vaccinatie van vrouwen in het derde kwartaal van de zwangerschap kan geconcludeerd worden dat het effectief en veilig is (zie ook de vraag 'hoe is het advies van de Gezondheidsraad tot stand gekomen').
Als er kinkhoest is vastgesteld in een gezin met een onbeschermde baby of in een gezin met een aanstaande moeder die op het punt staat te bevallen (meer dan 34 weken zwanger), dan is het advies om alle gezinsleden met antibiotica te behandelen om infectie van de baby te voorkomen. Kinkhoest wordt echter vaak niet herkend of met laboratoriumonderzoek bevestigd en een baby kan ook buiten het gezin besmet raken.

naar boven

Hoe is het advies van de Gezondheidsraad over deze vaccinatie tot stand gekomen? Welke afwegingen zijn er gemaakt?

De Gezondheidsraad heeft - op verzoek van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport - onderzocht hoe jonge baby’s kunnen worden beschermd tegen kinkhoest. De volgende zeven mogelijkheden werden beoordeeld:

  1. Antistoffen toedienen bij geboorte
  2. Eerste zuigelingenprik bij geboorte (d.w.z. de eerste vaccinatie volgens het vaccinatieschema wordt vervroegd gegeven)
  3. Vaccinatie van de moeder tijdens de zwangerschap
  4. Vaccinatie van de aanstaande moeder al vóór de zwangerschap
  5. Vaccinatie van moeder en gezinsleden rond geboorte (cocooning)
  6.  Kinkhoest bij pasgeboren baby’s sneller vaststellen en behandelen
  7.  Algemene vaccinatie van oudere kinderen en volwassenen.

De verschillende mogelijkheden zijn beoordeeld aan de hand van zeven criteria, waaronder ziektelast (schadelijkheid van de ziekte), effectiviteit (hoe goed werkt de maatregel) en veiligheid. Aan de hand van bestaand wetenschappelijk onderzoek werden de criteria voor alle opties getoetst. Allleen de optie om vrouwen tijdens de zwangerschap te vaccineren voldoet aan alle criteria. Bekijk deze infographic voor een overzicht van alle mogelijkheden.

Hoe kan ik me laten vaccineren tegen kinkhoest?

U kunt er nu al voor kiezen om gebruik te maken van deze vaccinatie. Deze dient u dan zelf te betalen. De vaccins zijn alleen op recept verkrijgbaar, via een (huis)arts, GGD of vaccinatiecentrum. Voor informatie over de prijs van de vaccinaties kunt u contact opnemen met uw apotheek of vaccinatiecentrum. Op deze website vindt u een overzicht van de geregistreerde vaccins en per vaccin een link naar de bijsluiter. Overleg met uw (huis)arts of met een vaccinatiecentrum of het vaccin voor u geschikt is. Houd er rekening mee dat wanneer een vaccin geregistreerd is, dit niet automatisch betekent dat het ook verkrijgbaar is in Nederland.

naar boven

Welke kinkhoestvaccins zijn geschikt voor zwangere vrouwen?

De meeste volwassenen hebben al eens een kinkhoestvaccinatie gehad of (ongemerkt) een kinkhoestinfectie doorgemaakt. Daarom is een herhalingsprik voldoende. Dit noemen we een ‘boostervaccinatie’. Een booster bevat een lagere dosering werkzame stoffen (antigenen) dan een vaccin dat bedoeld is voor kinderen die nog niet gevaccineerd zijn. Deze moet wel herhaald worden tijdens iedere zwangerschap. Er bestaat geen vaccin dat alleen beschermt tegen kinkhoest. Het is altijd een combinatievaccin dat ook beschermt tegen difterie en tetanus, en afhankelijk van het vaccin, ook tegen polio. Er is ruime ervaring met het inenten van zwangere vrouwen tegen tetanus, difterie en polio en dit blijkt veilig te zijn voor moeder en ongeboren kind. In Nederland zijn vier boostervaccins geregistreerd. Het gaat om de volgende vaccins:

Kinkhoestvaccins voor zwangere vrouwen

Vaccin (merknaam)

Beschermt tegen

Boostrix®

Kinkhoest, difterie en tetanus

diTekiBooster®

Kinkhoest, difterie en tetanus

Triaxis®

Kinkhoest, difterie en tetanus

Boostrix Polio®

Kinkhoest, difterie, tetanus en polio

Triaxis Polio®

Kinkhoest, difterie, tetanus en polio

Houd er rekening mee dat wanneer een vaccin geregistreerd is, dit niet automatisch betekent dat het ook verkrijgbaar is in Nederland.

Waaruit bestaat een kinkhoestvaccin?

Een kinkhoestvaccin bevat drie soorten bestanddelen:

  1. Antigenen: dit zijn onschadelijk gemaakte delen van de kinkhoestbacterie waartegen bescherming (immuniteit) wordt opgewekt.
  2. Hulpstoffen (bijv. adjuvantia): dit zijn stoffen die aan het vaccin worden toegevoegd om de werkzaamheid te verbeteren, de houdbaarheid te verlengen, het vaccin stabiel te houden, de toediening te vergemakkelijken, etc. Het zijn stoffen die goed zijn onderzocht en waar al jarenlang ervaring mee is.
  3. Reststoffen: dit zijn de resten van stoffen uit het productieproces van het vaccin. Bijvoorbeeld om te voorkomen dat er ongewenste bacteriën tijdens het productieproces groeien. Deze reststoffen worden, voordat het vaccin in gebruik wordt genomen, zoveel mogelijk verwijderd. Echter, zeer kleine hoeveelheden kunnen nog achter blijven. Het gaat dan om hoeveelheden die geen schade kunnen veroorzaken.

In de bijsluiter staat beschreven uit welke bestanddelen de verschillende kinkhoestbevattende vaccins precies bestaan. U vindt de bijsluiter van elk vaccin door op de naam in bovenstaande schema te klikken. Meer informatie over de verschillende bestanddelen en hun functie is te vinden op de pagina bestanddelen van vaccins.

naar boven

Waarom zitten er aluminiumverbindingen in de kinkhoestbevattende vaccins en zijn deze gevaarlijk voor de ongeboren baby?

In de kinkhoestbevattende vaccins die beschikbaar zijn in Nederland zitten aluminiumverbindingen, zoals aluminiumhydroxide en aluminiumfosfaat. Aluminiumverbindingen behoren tot de groep van hulpstoffen in een vaccin. Hulpstoffen worden toegevoegd om het vaccin beter werkzaam te maken. Aluminiumverbindingen zorgen ervoor dat het vaccin ons afweer(immuun)systeem beter bereikt waardoor de werkzaamheid wordt verhoogd. Aluminium komt overal in de natuur voor. Het zit in de lucht, in ons voedsel en drinkwater. Een volwassene krijgt per dag ongeveer 5-10 mg aluminium binnen.
Ook baby’s krijgen aluminium binnen. Vóór de geboorte krijgen ze kleine hoeveelheden binnen via de navelstreng (8). Na de geboorte via de voeding. In borstvoeding is de hoeveelheid aluminium (in het algemeen) een stuk lager dan de hoeveelheid aluminium die in zuigelingenvoeding zit (9).
De hoeveelheid aluminium in de kinkhoestbevattende vaccins is maximaal 0,5 mg. Dit is vele malen lager dan de hoeveelheid waar volwassenen – ook zwangere vrouwen - elke dag via voedsel aan blootgesteld worden.

Aluminiumverbindingen worden al meer dan 80 jaar gebruikt als hulpstof in vaccins. In deze periode is uitgebreid onderzoek gedaan naar mogelijke bijwerkingen van aluminium in deze vaccins. Hierbij zijn geen schadelijke effecten vastgesteld (10). Onderzoek bij zwangere vrouwen die een kinkhoestbevattend vaccin (met aluminium als hulpstof) tijdens de zwangerschap hebben gehad, laat ook geen aanwijzingen zien voor schadelijke effecten bij de pasgeborene (4). Meer informatie is te vinden op de pagina Bestanddelen van vaccins.

In de kinkhoestbevattende vaccins zitten geen andere hulpstoffen (zoals thiomersal of formaldehyde).

naar boven

Waarom staat er in de bijsluiter dat er geen toereikende gegevens zijn over het gebruik van het vaccin bij zwangere vrouwen?

Dat komt omdat zwangere vrouwen niet worden meegenomen in studies waarin vaccins worden getest vóór registratie. Het is niet zo dat er verwacht wordt dat het niet veilig is voor zwangere vrouwen of dat er bewijs is dat het schadelijk is voor zwangere vrouwen. Uit verschillende grote studies is gebleken dat kinkhoestvaccinatie tijdens de zwangerschap veilig is voor de moeder en haar baby (4, 5).

naar boven

Referenties

  1. Gezondheidsraad. Vaccinatie tegen kinkhoest: doel en strategie. Den Haag: Gezondheidsraad;  2 december 2015. Nr. 2015/29
  2. de Greeff SC, de Melker HE, van Gageldonk PG, Schellekens JF, van der Klis FR, Mollema L, et al. Seroprevalence of pertussis in The Netherlands: evidence for increased circulation of Bordetella pertussis. PLoS One. 2010;5(12):e14183.
  3. Amirthalingam G, Andrews N, Campbell H, Ribeiro S, Kara E, Donegan K, et al. Effectiveness of maternal pertussis vaccination in England: an observational study. Lancet. 2014;384(9953):1521-8.
  4. Donegan K, King B, Bryan P. Safety of pertussis vaccination in pregnant women in UK: observational study. BMJ. 2014;349:g4219.
  5. Kharbanda EO, Vazquez-Benitez G, Lipkind HS, Klein NP, Cheetham TC, Naleway A, et al. Evaluation of the association of maternal pertussis vaccination with obstetric events and birth outcomes. JAMA. 2014;312(18):1897-904.
  6. Vizzotti C, Neyro S, Katz N, Juarez MV, Perez Carrega ME, Aquino A, et al. Maternal immunization in Argentina: A storyline from the prospective of a middle income country. Vaccine. 2015.
  7. Morgan JL, Baggari SR, McIntire DD, Sheffield JS. Pregnancy outcomes after antepartum tetanus, diphtheria, and acellular pertussis vaccination. Obstet Gynecol. 2015;125(6):1433-8.
  8. Kruger PC, Schell LM, Stark AD, Parsons PJ. A study of the distribution of aluminum in human placental tissues based on alkaline solubilization with determination by electrothermal atomic absorption spectrometry, Metallomics 2010;2(9):621–627.
  9. Aguilar F. Autrop H, Barlow S, et al. Safety of aluminium from dietary intake. Scientific Opinion of the Panel on Food Additives, Flavourings, Processing Aids and Food Contact Materials (AFC). The EFSA Journal 2008;754:1-34.
  10. http://www.fda.gov/BiologicsBloodVaccines/ScienceResearch/ucm284520.htm
     

Home / Onderwerpen / V / Vaccinaties / Kinkhoestvaccinatie - voor zwangere vrouwen

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu