Totstandkoming richtlijnen

 

Fase

0

Voortraject

  • Een AIOS en/of Provinciaal Overleg Infectieziekten maakt een analyse van de knelpunten in de praktijk en formuleert de meest relevante uitgangsvragen.

  • De auteur maakt een eerste concept en werkt de uitgangsvragen uit op basis van de methodiek voor evidencebased richtlijnontwikkeling.
Een aantal onderdelen volgt een apart traject:
  • De Subcommissie Diagnostiek van het NVMM en de NVMM-leden verzorgen het onderdeel Diagnostiek. 
  • Het arboteam bestaande uit een bedrijfsarts en arbeidshygiënist en vertegenwoordigers van het NCvB vult de richtlijn aan met arbeidsgerelateerde informatie.
1

Eerste commentaarfase

In deze fase wordt de conceptrichtlijn van commentaar voorzien door deskundigen
(artsen/onderzoekers die de voorgaande jaren over het onderwerp hebben gepubliceerd):

  • deskundige(n) werkzaam in een klinische setting
  • deskundige(n) werkzaam in de openbare gezondheidszorg
  • deskundige(n) werkzaam in een laboratorium (buiten het RIVM)
  • artsen-microbiologen vanuit IDS en Z&O en epidemiologen van EPI
2

Tweede commentaarfase

In deze fase wordt de richtlijn van commentaar voorzien door:

  • een vaste groep meelezers vanuit beroepsverenigingen (zie hieronder 'Betrokken organisaties')
  • de leden van de redactieraad van het LOI
  • twee POI’s (met nadruk op toetsing van de toepasbaarheid in de praktijk). De POI's bundelen het commentaar van de leden van het LOI?

slot

Vaststelling LOI

Het Landelijk Overleg Infectieziektebestrijding, waarin alle GGD’en zijn vertegenwoordigd
Later volgt toetsing door de Gezondheidsraad.

Betrokken organisaties in de tweede commentaarronde

  • Inspectie voor de Gezondheidszorg
  • Nederlands Huisartsengenootschap
  • Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde, indien relevant 
  • Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (verzorgt de diagnostiekparagraaf)
  • Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie, indien relevant
  • Soa-redactieraad, indien relevant
  • Vereniging voor Hygiëne & Infectiepreventie in de Gezondheidszorg
  • Vereniging voor Infectieziekten
  • Stichting Werkgroep Antibiotica Beleid (afstemming behandelparagraaf)
  • Werkgroep Infectiepreventie

Diagnostiekparagraaf

Op verzoek van de subcommissie diagnostiek van de LOI-redactieraad schrijft een arts-microbioloog, lid van de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM) de diagnostiekparagraaf van de LCI-richtlijn. De conceptparagraaf wordt beoordeeld door de subcommissie diagnostiek  en wordt ter becommentariëring door NVMM-leden gedurende 4 weken op de NVMM-website gepubliceerd. De auteur verwerkt het commentaar en koppelt de eventuele niet-verwerkte commentaren terug aan de commentator(en). De subcommissie diagnostiek stelt de paragraaf vast en voegt deze toe aan de richtlijn, die vervolgens in zijn geheel ter vaststelling wordt aangeboden aan het Landelijk Overleg Infectieziektebestrijding (LOI).

Arbo-informatie

Ook bedrijfsartsen worden regelmatig geconfronteerd met vragen over de gevolgen van infectieziekten en de mogelijkheid van preventieve maatregelen in de werkomgeving. In opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en in samenwerking met het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten besteedt de LCI in haar richtlijnen aandacht aan arbeidsomstandigheden bij infectieziektebestrijding. Via de LCI-arboverantwoordelijke wordt een auteur gezocht die de arbo-aanvullingen levert, in afstemming met de beroepsorganisaties. Deze aanvullingen worden gedurende het proces van herziening toegevoegd aan de richtlijn. Zie ook pdf 'Werkwijze arboteam bij arbo-aanvullingen in de LCI-richtlijnen'.

Zoönose-informatie 

Infectieziekten bij dieren die gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid van de mens noemen we zoönosen. In de LCI-richtlijnen over deze infectieziekten is informatie opgenomen over diergezondheidsaspecten die relevant zijn voor de preventie en bestrijding van zoönosen bij de mens. Sinds 2014 wordt deze informatie structureel toegevoegd aan alle zoönoserichtlijnen. De auteur van de richtlijn of een andere deskundige stelt de teksten met de veterinaire informatie samen in nauwe samenwerking met het Centrum Zoönosen en Omgevingsmicrobiologie (Z&O) van het RIVM en het Centraal Veterinair Instituut (CVI) in Lelystad. 

Toetsing door de Gezondheidsraad

Aangezien de LCI-richtlijnen ontwikkelt in opdracht en over het handelen van de overheid, worden de richtlijnen getoetst door het wetenschappelijke adviesorgaan van de (Rijks)overheid. Wij vragen daarom aan de Gezondheidsraad om op basis van de stand van de medische wetenschap met betrekking tot de infectieziektebestrijding, met in het achterhoofd de maatschappelijke en medisch-ethische context van de gezondheidszorg in Nederland, te bepalen of het voorgestelde beleid in de richtlijn strookt met het vigerende gezondheidszorgbeleid in Nederland.

Onafhankelijkheid van de auteur en werkgroepleden

De auteur en de referenten hebben geen financieel of zakelijk belang bij het onderwerp van de richtlijn. Dit wordt vastgelegd in de auteursovereenkomst, waarvan het ondertekenen van de Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling deel uitmaakt. Financiële ondersteuning bestaat uit een onkostenvergoeding voor de auteur.

Houdbaarheid

Uiterlijk 5 jaar na aanname van de herziene richtlijn wordt beoordeeld of aanpassing van de richtlijn nodig is. De keuze wordt gemaakt op basis van:

  • literatuuronderzoek;
  • het oordeel van een expert;
  • het oordeel van de LOI-redactieraad;
  • de knelpunteninventarisaties van Provinciale Overleggen Infectieziektebestrijding;
  • analyse van de vragen uit het veld in het registratiesysteem van de binnengekomen casuïstiek.

De mogelijke keuzes zijn:

  • Soms volstaat een verlenging (dan is er alleen een redactionele herziening van de indeling door de LCI).
  • Soms wordt gekozen voor een 'update': een actualisering op bepaalde punten door een expert en actualisering van de NVMM-paragraaf door de subcommissie Diagnostiek.
  • Als er veel wijzigingen zijn, bijvoorbeeld als er wijzigingen zijn in de bestrijdingsmaatregelen van de GGD, is er reden om een volledige herziening te doen. Dit verloopt volgens de procedure die gelijkstaat aan de procedure van een nieuwe richtlijn, zie bovenin.

De geldigheid is uiterlijk 7 jaar. Binnen 2 jaar na de start van de herziening moet de nieuw herziene richtlijn gereed zijn. Soms maken ontwikkelingen het noodzakelijk de richtlijn eerder te herzien.

Up-to-date houden

De LCI-richtlijnen zijn ‘levende richtlijnen’. Dat wil zeggen dat ze te allen tijde aangepast kunnen worden als de actualiteit daar aanleiding toe geeft. Deze aanpassingen worden altijd vermeld op de webversie van de richtlijn. Suggesties voor aanvullingen zijn welkom via lci@rivm.nl.

Disclaimer

De LCI-richtlijnen worden met de grootst mogelijke zorgvuldigheid opgesteld. Desondanks is het mogelijk dat de inhoud onvolledig/onjuist is. De LCI is niet aansprakelijk voor eventuele onjuistheden in de inhoud of genomen beslissingen gebaseerd op de inhoud van de LCI-richtlijnen.

Bronvermelding

De inhoud uit de richtlijnen mag worden gebruikt met bronvermelding.

Boek:
LCI naam richtlijn, maand jaar. In: Steenbergen JE van, Timen A, Beaujean DMJA (Red.). LCI-Richtlijnen Infectziektebestrijding, Editie 2011. Bilthoven: Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding, 2011. ISBN 978-90-6960-241-7
LCI name guideline, month year. In: Steenbergen JE van, Timen A, Beaujean DMJA (Eds.). LCI-Guidelines Infectious Disease Control Edition 2011. Bilthoven: LCI, Coordinator Infectious Disease Netherlands, 2011. ISBN 978-90-6960-241-7

Losse richtlijn op de website
Steenbergen JE van, Timen A, Beaujean DMJA (Red.), 2014, LCI-Richtlijn [titel] http://rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Professioneel_Praktisch/Richtlijnen/Infectieziekten/LCI_richtlijnen/url, geraadpleegd [datum]. 

Evidence-based onderbouwing

Sinds 2007 volgt de LCI een werkwijze die is gebaseerd op de evidence-based methodiek voor richtlijnontwikkeling zoals wordt toegepast door het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO. De uitgangsvragen worden beantwoord via literatuurzoekacties in de databases Medline en Embase. Voor het richtlijnonderwerp wordt een 'P' (=probleem of patiëntenpopulatie). Deze 'P' wordt op meerdere manieren gecombineerd met de invalshoek 'infectieziektenbestrijding'. De resultaten per zoekvraag worden op relevantie en kwaliteit beoordeeld. De aldus geschikt bevonden artikelen worden gebruikt om de vastgestelde uitgangsvragen op een evidencebased wijze te beantwoorden.  De beschikbare informatie over infectieziekten is zeer omvangrijk en divers wat betreft kwaliteit en betrouwbaarheid. De gemaakte keuzes worden bepaald door het doel van de richtlijnen: realiseren en handhaven van een transparant landelijk kwaliteitsbeleid op het gebied van de infectieziektebestrijding.

Voor het evidence-based uitwerken van uitgangsvragen wordt gewerkt met een format waarbij duidelijk zichtbaar is welk deel van het antwoord op de vraag is gebaseerd op evidence en welk deel op consensus. Voor het weergeven van het type van bewijs is gekozen om niet de door het CBO gehanteerde indeling (A, B, C, D) te gebruiken, aangezien de gebruikte onderzoeken meestal van niveau D zijn en de indeling dan niet meer onderscheidt, maar de volgende soorten publicaties (niet hiërarchisch) te onderscheiden:

  • richtlijn/rapport I (van autoriteit)
  • richtlijn/rapport II (overig)
  • review
  • vergelijkend onderzoek (inclusief trials)
  • case-report
  • overige publicaties

Beknopte zoekinstructie LCI-richtlijnen

De beschikbare informatie over infectieziekten is zeer omvangrijk en divers wat betreft kwaliteit en betrouwbaarheid. Het is daarom belangrijk keuzes te maken uit de informatiebronnen en vooraf te bedenken welke vragen beantwoord moeten worden. De gemaakte keuzes worden bepaald door het doel van de richtlijnen: realiseren en handhaven van een transparant landelijk kwaliteitsbeleid op het gebied van de infectieziektebestrijding.

Stap 1: verzamelen van beschikbare informatie/vragen vanuit de GGD’en over een infectieziekte in Crios (Casuïstiekregistratiesysteem van de LCI).

Stap 2: zoeken naar bestaande richtlijnen en rapporten via internet (zie opsomming van informatiebronnen).

Stap 3: opstellen van een zoekstrategie om de juiste systematische reviews en literatuur in databases als Medline, Scopus en/of Embase te kunnen vinden. Gezocht wordt met behulp van de uitgangsvragen. Daarnaast worden deze drie databases en Crios gebruikt om nieuwe ontwikkelingen te verwerken in de periodieke herzieningen van de richtlijntekst. Deze zoekactie wordt beperkt door op onderwerp te zoeken naar artikelen die gepubliceerd zijn in de laatste 2-5 jaar in een aantal zeer relevante tijdschriften.

  • LCR-richtlijnen, richtlijnen van de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en bedrijfsgeneeskunde en het Nederlands centrum voor Beroepsziekten (registratierichtlijnen) en het CBO en het NHG, IKNL, enz.
  • Internationale richtlijnen o.a. op http://www.guideline.gov/http://www.cdc.gov/
  • informatie over infectieziekten gepubliceerd in het Infectieziekten Bulletin en handboeken op het gebied van infectieziekten (-bestrijding); Heyman. Control of communicable diseases in man en Mandell Principles and Practices of Infection Diseases
  • Farmacotherapeutisch Kompas, Gezondheidsraad en TNO
  • de databases Medline en Embase
  • relevante (algemeen) medische tijdschriften en tijdschriften op het terrein van infectieziekten respectievelijk infectiepreventie

Home / Onderwerpen / L / LCI-richtlijnen / Totstandkoming richtlijnen

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu