Hormoonverstorende stoffen

Natuurlijke stoffen en door de mens gemaakte stoffen zijn een deel van ons leven en zijn aanwezig in voedsel, lucht en consumentenproducten. Sommige stoffen kunnen een hormoonverstorende werking hebben. Over hormoonverstorende stoffen wordt veel gezegd en geschreven. Het onderwerp komt ook regelmatig in het nieuws. Misschien wil je weten of die stoffen invloed hebben op je zwangerschap of op je baby? Lees dan deze informatie. We weten nog niet alles over hormoonverstorende stoffen. Zodra er meer bekend is, wordt de informatie aangepast.


Wat zijn hormonen?

Hormonen zijn natuurlijke stoffen die door je lichaam worden gemaakt. Hormonen zorgen voor evenwicht in het lichaam. Zo is er een hormoon dat zorgt dat je niet teveel vocht vasthoudt, maar ook niet uitdroogt. Een ander hormoon zorgt ervoor dat je steeds een goede hoeveelheid suiker in je bloed hebt. Hormonen regelen de eisprong. Zwangerschapshormonen zorgen dat je hele lichaam weet dat je zwanger bent en regelen de zwangerschap. Via het bloed stromen hormonen naar alle plekken in je lichaam en komen zo bij het orgaan dat ze regelen terecht. Hormonen geven signalen aan het orgaan en het orgaan geeft seintjes terug. Door deze seintjes wordt de aanmaak van het hormoon geregeld. Zo blijft het evenwicht in orde.

naar boven

Wat zijn hormoonverstorende stoffen?

Een hormoonverstorende stof kan deze evenwichten in de war brengen. Ons lichaam kan heel wat schommelingen in deze evenwichten aan zonder schadelijke gevolgen voor de gezondheid. Het evenwicht kan door het lichaam meestal goed hersteld worden. Een stof heeft dan geen hormoonverstorende werking. Het lichaam vangt de schommelingen die de stof heeft veroorzaakt op.  

Zowel natuurlijke stoffen als door de mens gemaakte, stoffen kunnen hormoonverstorend werken. Sommige van deze stoffen maken en gebruiken we doelbewust, bijvoorbeeld in medicijnen. De “pil” verstoort de hormonen van de eisprong zodat je tijdelijk niet zwanger kunt worden. Daarom slikken veel vrouwen de pil, dat is dus een gewenste verstoring van het evenwicht. Andere stoffen worden niet speciaal gemaakt om het hormonale evenwicht te verstoren, maar kunnen wel die werking hebben. De meeste stoffen die verdacht worden van hormoonverstoring hebben een veel minder sterke werking dan onze eigen hormonen. De hoeveelheid die je van een hormoonverstorende stof binnen krijgt bepaalt daarom of die stof een schadelijk effect kan veroorzaken. Voor zover we nu weten, krijg je bij normaal gebruik van voedsel en gebruiksartikelen niet te veel hormoonverstorende stoffen binnen. Maar we weten nog niet alles over hormoonverstoring en hormoonverstorende stoffen. Het onderzoek daarnaar gaat nog steeds door en moet daar meer duidelijkheid over gaan geven.

naar boven

Wat zijn de mogelijke gezondheidseffecten?

Er worden veel gezondheidseffecten genoemd in verband met hormoonverstoring. Dat gaat van onvruchtbaarheid en aangeboren afwijkingen tot overgewicht en hart- en vaatziekten. Het is niet duidelijk of al deze effecten ook echt door hormoonverstorende stoffen veroorzaakt worden. Bij het ontstaan van ziekte spelen een heleboel factoren een rol. Zo hebben erfelijke aanleg, leefstijl en voedsel belangrijke invloed op de gezondheid en het ontstaan van deze ziekten. Veel ziektegevallen ontstaan door invloeden van combinaties van verschillende factoren.

naar boven

Welke producten kunnen hormoonverstorende stoffen bevatten?

In alle producten die je gebruikt kunnen kleine hoeveelheden hormoonverstorende stoffen zitten. Dat geldt voor voedsel, verpakkingen, speelgoed, vloerbedekking, computers en ga zo maar door. Dat hoeft op zichzelf geen probleem te zijn. De vraag is hoeveel van die stoffen vrijkomt uit die producten en hoeveel je vervolgens binnen krijgt bij het gebruik van die producten. Je kunt stoffen binnen krijgen via de huid, maar ook via voedsel of door inademing.

naar boven

Kunnen hormoonverstorende stoffen mogelijk schadelijk zijn voor mijn (ongeboren) kind?

Ongeborenen, baby’s en kinderen zijn volop in de groei. Dat kan ze extra kwetsbaar maken voor stoffen. Daarbij bepaalt de hoeveelheid van een stof die het (ongeboren) kind binnen krijgt of er een schadelijk effect zal zijn.
Er bestaat alleen een risico voor de gezondheid van je kind als jij tijdens de zwangerschap of je kind na de geboorte te veel binnenkrijgt van één of meerdere hormoonverstorende stoffen. Te veel inname zal ertoe leiden dat er een evenwicht wordt verstoord (zie: ‘Wat zijn hormonen’). Bij de vraag “zijn er stoffen die ik beter zou kunnen vermijden tijdens mijn zwangerschap?” staan tips hoe je deze te hoge inname kunt vermijden.

naar boven

Zijn er stoffen die ik beter zou kunnen vermijden tijdens mijn zwangerschap?

Dat is moeilijk te zeggen, omdat we van veel stoffen nog te weinig weten om te kunnen zeggen of het hormoonverstorende stoffen zijn. Van een klein aantal stoffen staat al wel vast dat ze hormoonverstorend zijn. Bijvoorbeeld een aantal weekmakers die in plastics werden gebruikt en een stof in scheepsverven. Het gebruik van deze stoffen is daarom nu verboden. Het testen van eigenschappen van stoffen is ingewikkeld en kost veel tijd. Er moeten manieren en wettelijke regels opgesteld worden om te testen of stoffen hormoonverstorend zijn. Hier wordt hard aan gewerkt door veel verschillende wetenschappers. Op dit moment is het advies om hoge inname van mogelijk hormoonverstorende stoffen te voorkomen: ‘alles met mate’. Concreet betekent dat:

  • Eet gevarieerd, bij voorkeur volgens de richtlijnen van het Voedingscentrum.
  • Voor het gebruik van consumentenproducten geldt:
    • Gebruik consumentenproducten volgens de gebruiksaanwijzing
    • Vermijd situaties waarin je langdurig dezelfde stoffen binnen kunt krijgen, zoals het schoonmaken of schilderen van grote oppervlakten
    • Vermijd overmatig gebruik van cosmetica.

naar boven

Zijn er wettelijke regels/bepalingen voor deze stoffen?

Volgens een aantal Europese wetten (zoals voor bestrijdingsmiddelen) moeten hormoonverstoorders geweerd worden. Zodra vastgesteld is dat een stof hormoonverstorend is, mag die stof niet meer gebruikt worden.

naar boven

Home / Onderwerpen / H / Hormoonverstorende stoffen

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu