Hand-, voet- en mondziekte

Hand-, voet- en mondziekte (HVM) is een besmettelijke aandoening die door een humaan enterovirus (HEV-A) wordt veroorzaakt. Het gaat gepaard met pijnlijke kleine blaasjes in de mond, aan de handpalmen en aan de voetzolen.

Wat is hand-, voet- en mondziekte?

Hand-, voet- en mondziekte is een besmettelijke aandoening die door een virus wordt veroorzaakt. Het gaat gepaard met pijnlijke kleine blaasjes in en rond de mond, aan de handpalmen en aan de voetzolen. In West-Europa is het een meestal onschuldige, mild verlopende ziekte die zo nu en dan in kleine epidemieën voorkomt, vooral bij kleine kinderen. In Nederland en België komt hand-, voet- en mondziekte vooral in de zomer en herfst voor. In Azië komen grotere uitbraken voor, met soms een ernstiger verloop van de ziekte. De naam hand-, voet- en mondziekte moet niet verward worden met mond- en klauwzeer, dat uitsluitend voorkomt bij vee en door een ander virus veroorzaakt wordt. 

Hand-, voet- en mondziekte kan door verschillende virussen veroorzaakt worden.

Ziekteverschijnselen

  • In het merendeel van de gevallen verloopt de ziekte zonder, of met zeer lichte klachten.
  • De ziekte kan beginnen met lichte koorts, misselijkheid, buikpijn, braken en keelpijn.
  • Kleine (2-5 mm) blaasjes in de mond die vrij gemakkelijk stuk gaan en kleine oppervlakkige beschadigingen van het slijmvlies geven. Deze plekjes in de mond zijn vaak pijnlijk en bemoeilijken het eten en drinken wanneer ze in grote aantallen voorkomen.
  • Kort na het ontstaan van plekjes in en rond de mond, volgen kleine blaasjes op de handpalmen en voetzolen (in aantal sterk variërend van 5 tot meer dan 100). Eerst zijn dat kleine rode vlekjes die verder uitgroeien tot kleine blaasjes. De blaasjes zijn vaak pijnlijk.
  • Bij de meerderheid van de gevallen van hand-, voet- en mondziekte verdwijnen alle blaasjes weer na 1 week zonder littekenvorming.
  • In zeldzame gevallen kan het virus ernstige verschijnselen geven bij pasgeborenen, waardoor een kind hoge koorts kan krijgen en/of suf wordt. Men moet dan direct de huisarts waarschuwen.

Besmetting en preventie

Hand-, voet- en mondziekte wordt veroorzaakt door een virus en is zeer besmettelijk. De tijd tussen het besmet raken en ziek worden (incubatietijd) is meestal 3 tot 6 dagen.De ziekte is vlak voor er klachten zijn besmettelijk voor anderen. Na herstel kan het virus nog tijdelijk worden overgedragen.

Besmetting vindt plaats via:

  • vocht uit de blaasjes; 
  • de lucht (hoesten);
  • via ontlasting. Bij toiletgebruik kunnen de toiletbril, de spoelknop en andere voorwerpen besmet raken. Door contact met deze voorwerpen kan het virus aan de handen komen en daarna in de mond terechtkomen.

Pasgeboren baby's hebben, tot 10 dagen na de geboorte, een verhoogde kans op een ernstiger verloop. Het is aan te raden om contact van een pasgeboren baby met hoestende en niezende mensen zoveel mogelijk te vermijden.

Hand- en hoesthygiëne kunnen helpen om hand-, voet- en mondziekte te voorkomen. Daarnaast wordt goede ventilatie geadviseerd en kan goede algemene hygiëne helpen om verspreiding van de ziekte te voorkomen.

Hoe vaak komt hand, voet- en mondziekte voor in Nederland? 

Hand-, voet-, en mondziekte komt vooral bij kinderen (0-10 jaar) met een piek tussen 1 en 5 jaar, in het bijzonder in de zomer en het vroege najaar. Jaarlijks worden honderden pasgeborenen in Nederland opgenomen met een enterovirussepsis, de sterfte hieraan bedraagt enkele gevallen per jaar.

Meer informatie en bronnen zie LCI-richtlijn Hand-, voet- en mondziekte

Home / Onderwerpen / H / Hand-, voet- en mondziekte

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu