RIVM_Logo

Asplenie: Preventie van infecties bij mensen met (functionele) hypo- en asplenie

Risico’s bij (functionele) asplenie

De filterfunctie van de milt is afwezig. De lever neemt deze functie gedeeltelijk over, maar kan alleen filteren indien micro-organismen zijn beladen met antistoffen. Om antistofvorming te bevorderen is vaccinatie nodig. Personen met een (functionele) asplenie lopen een verhoogd risico op ernstige infecties met mogelijk dodelijke afloop, door de volgende verwekkers:

  • alle gekapselde bacteriën, vooral pneumokokken, Haemophilus influenzae type b en mogelijk meningokokken;
  • infecties na honden- en kattenbeten;
  • malaria;
  • babesiosis, een parasitaire infectie overgebracht door tekenbeten, vooral in de endemische gebieden in het oosten van de Verenigde Staten van Amerika.

Vaccinaties

Zie tabel 1 en 2 in de richtlijn (zie download) voor specificaties van vaccinaties bij kinderen en volwassenen.

Vaccinaties bij electieve (geplande) splenectomie:

  • Indien mogelijk het volledige vaccinatieschema afronden minimaal 2 weken vóór de ingreep; eventueel kan de toediening van pneumokokken-polysaccharidevaccin (PPV) plaatsvinden minimaal 2 weken na de ingreep. Influenzavaccinatie wordt jaarlijks gegeven tijdens de daarvoor gebruikelijke periode.
  • Vaccinatie met geconjugeerde vaccins heeft de voorkeur boven vaccinatie met polysaccharidevaccins. Indien beide vaccins worden geadviseerd, starten met het conjugaatvaccin.
  • Indien vaccineren vóór de ingreep niet mogelijk is, dan pas minimaal 2 weken na de ingreep starten.
  • Bij het gebruik van immuunonderdrukkende medicatie of bij immuno-incompetenten dient overlegd te worden met een deskundige.
  • Voor mensen die in het verleden splenectomie hebben gehad en nog niet zijn gevaccineerd: alsnog toedienen.
  • Voor mensen die in het verleden al vaccinaties hebben gehad voor deze indicatie: alsnog ontbrekende vaccinaties inhalen.
  • Er kunnen meerdere vaccinaties tegelijkertijd gegeven worden, mits in verschillende ledematen c.q. spiergroepen.
  • De vaccinaties worden intramusculair toegediend. Bij mensen met stollingsstoornissen of mensen die antistolling gebruiken, dient (diep) subcutaan gevaccineerd te worden.

Antibioticaprofylaxe

Zie tabel 1 en 2 in de richtlijn (zie download) voor specificaties van antibiotische profylaxe bij kinderen en volwassenen.

  • Volwassenen gebruiken dagelijks antibiotische profylaxe gedurende 2 jaar na de miltextirpatie.
  • Kinderen gebruiken dagelijks antibiotische profylaxe tot leeftijd van 12-16 jaar, maar minimaal gedurende 2 jaar.

Voor achtergronden en onderbouwing van deze richtlijn wordt verwezen naar Achtergronden en onderbouwing landelijke richtlijn (functionele) asplenie, pagina 7 en verder. Richtlijn voor preventie van infecties bij mensen met (functionele) hypo- en asplenie.

Bij patiënten met verminderde afweer dient overleg met een deskundig specialist gevoerd te worden over continuering profylaxe. Patiënten met een doorgemaakte OPSI (‘Overwhelming Postsplenectomy Infection’, in het Nederlands ook wel aangeduid als Post Splenectomie Sepsis), dienen bij voorkeur dagelijks antibiotica te blijven gebruiken.

Antibiotica bij koorts en infectie, ongeacht het wel of niet gebruiken van antibiotische profylaxe

Zie tabel 1 en 2 in de richtlijn (zie download) voor specificaties van antibiotische therapie bij kinderen en volwassenen.

  • Direct (< 1 uur) starten met antibiotica; mensen moeten dus altijd 1 gift bij zich hebben om direct te starten (= ondemandgebruik).
  • Altijd zo snel mogelijk contact opnemen met een arts voor klinische beoordeling. De arts kan, indien nodig, andere antibiotica voorschrijven.

Honden- en/of kattenbeten

Zie tabel 1 en 2  in de richtlijn (zie download) voor specificaties van antibiotica na beten bij kinderen en volwassenen.

  • Wond direct reinigen en zo snel mogelijk door de arts laten beoordelen.
  • Direct starten met antibiotica.

Maatregelen bij reizen

Voor gedetailleerde reisadvisering verwijzing naar deskundige persoon of instantie, aangesloten bij de Landelijke Coördinatiecentrum Reizigersadvisering. Bij reizen naar malariagebieden nauwgezet maatregelen opvolgen om muggensteken te voorkomen. Zorgvuldige toepassing van malariaprofylaxe is belangrijk. Alertheid op tekenbeten bij reizen, in het bijzonder naar bosrijke gebieden in het oosten van de Verenigde Staten van Amerika.

 

Home / Documenten en publicaties / Richtlijnen / LCI-richtlijnen / Asplenie: Preventie van infecties bij mensen met (functionele) hypo- en asplenie

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu