RIVM logo, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Vragen en antwoorden Q-koorts

Q-koorts in het kort

Wat is Q-koorts?

Q-koorts is een infectieziekte die van dieren kan overgaan op mensen. In Nederland zijn besmette melkgeiten en melkschapen de bron van de ziekte bij mensen. De meeste mensen lopen Q-koorts op door het inademen van lucht waar de bacterie inzit, tijdens de lammerperiode (februari tot en met mei) van geiten en schapen. Dat betekent dat mensen besmet kunnen worden door dieren die de bacterie bij zich hebben. Q-koorts bij mensen komt vooral in het zuiden van Nederland regelmatig voor.

Wat zijn de ziekteverschijnselen?

Q-koorts is niet altijd te herkennen. Meer dan de helft van de mensen met Q-koorts heeft geen klachten. De mensen die wel klachten hebben, hebben vaak een griepachtig ziektebeeld. Soms verloopt Q-koorts ernstiger. Dan begint de ziekte in korte tijd met heftige hoofdpijn, hoge koorts en een longontsteking met droge hoest en pijn op de borst. De bacterie kan een leverontsteking veroorzaken. Deze klachten komen echter ook bij andere ziektebeelden voor. Mannen hebben vaker last van Q-koorts dan vrouwen en ook mensen die roken worden vaker ziek. Veel mensen die Q-koorts hebben gehad, zijn daarna nog lange tijd moe. Wanneer er ziekteverschijnselen optreden gebeurt dat gemiddeld 2 à 3 tot 6 weken na de besmetting.

Soms kan Q-koorts tot een chronische infectie leiden. Dan is er vaak een ontsteking aan het hart. Chronische Q-koorts komt meestal voor bij patiënten met een afweerstoornis en hartpatiënten. Bij zwangere vrouwen kan een eerder doorgemaakte Q-koortsinfectie tot chronische Q-koorts leiden.

Hoe kun je het oplopen en hoe kun je anderen besmetten?

Q-koorts kunt u oplopen door het inademen van lucht waar de bacterie in zit. De bacterie komt in de lucht tijdens het lammeren van besmette geiten of schapen. Vooral vruchtwater en de moederkoek van besmette dieren bevatten grote hoeveelheden bacteriën. De bacterie kan ook in melk, mest en urine zitten, maar niet in het vlees van de geit of het schaap. Ook andere dieren zoals koeien en huisdieren kunnen besmet zijn en de infectie overdragen op mensen. In Nederland is dit nog niet of nauwelijks gebeurd. De bacterie kan maanden tot jaren overleven in de omgeving. Het drinken van rauwe melk kan ook een bron van besmetting zijn. Dieren zijn besmettelijk zolang zij de bacterie bij zich dragen. De ziekte wordt niet van mens op mens overgedragen.

Wie kunnen er ziek worden en wie lopen extra risico?

In principe kan iedereen ziek worden. U loopt extra risico op Q-koorts in de buurt van een besmet bedrijf. Deze kans is het grootst tijdens de lammerperiode (februari tot en met mei). Hoe langer u in deze periode in een gebied met Q-koorts bent, hoe groter de kans op besmetting. Q-koorts is ook een beroepsziekte. Als u veel in aanraking komt met dieren, loopt u meer risico op besmetting. Niet iedereen die besmet is, wordt ook daadwerkelijk ziek.

De kans om ernstig ziek te worden na besmetting is groter voor zwangere vrouwen en hartpatiënten. Ook mensen met een afweerstoornis lopen extra risico.

Welke maatregelen kun je nemen om Q-koorts te voorkomen?

U kunt besmetting niet voorkomen. U kunt de bacterie namelijk via de lucht inademen. Bent u zwanger of een hartpatiënt? Of heeft u een afweerstoornis? Vermijd dan in ieder geval direct contact met melkgeiten en melkschapen. Woont u in een gebied waar Q-koorts voorkomt of bent u daar geweest? Wees dan extra alert op klachten die passen bij Q-koorts, zoals koorts met hoofdpijn of hoesten. Ga tijdig naar de huisarts. Vermijd consumptie van rauwe melk of rauwe melkproducten. De bacterie wordt inactief door pasteurisatie of koken. Er is in Nederland alleen een vaccin voor dieren beschikbaar.

Is Q-koorts te behandelen?

Als bij u Q-koorts is vastgesteld en u heeft klachten, dan krijgt u een antibioticumkuur. Let wel, ook na de Q-koorts kunt u lang last houden van vermoeidheid. Die vermoeidheid is niet te behandelen maar zal uiteindelijk wel verdwijnen. Bij chronische Q-koorts is vaak jarenlang behandeling met antibiotica nodig.

Na een besmetting ontstaat een langdurige bescherming tegen de ziekte.

Kan iemand met Q-koorts naar kindercentrum, school of werk?

Iemand met Q-koorts of mensen die contact hebben gehad met een patiënt met Q-koorts mogen gewoon naar kindercentrum, werk of school. Q-koorts is immers niet van mens op mens overdraagbaar.

Wat doet de GGD?

Als bij iemand Q-koorts is vastgesteld, neemt een medewerker van de GGD contact op met de patiënt. Dit om te onderzoeken op welke wijze en waar de besmetting heeft plaatsgevonden, en om voorlichting te geven.

Home / Documenten en publicaties / Vragen en antwoorden Q-koorts

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu