RIVM_Logo

Veelgestelde vragen aviaire influenza (vogelgriep)

Veelgestelde vragen vogelgriep H5N8 (aviaire influenza A (H5N8))

Vragen en antwoorden vogelgriep algemeen
 


Vragen over de uitbraak van vogelgriep H5N8 (aviaire influenza A(H5N8)) in november 2016

 

Wat is er aan de hand?

Op verschillende locaties in Nederland is vogelgriep vastgesteld. Het gaat om aviaire influenza A (H5N8), een hoogpathogene variant onder watervogels. Deze hoogpathogene variant van vogelgriep is zeer besmettelijk en ziekmakend voor gevogelte. Voor kippen is deze variant vaak dodelijk. Sommige typen vogelgriep zijn een zoönose, wat betekent dat de ziekte van dier op mens kan worden overgebracht. Dit gebeurt echter alleen als er sprake is van direct en intensief contact tussen besmette vogels en mensen. Tot nu toe zijn er geen mensen ziek geworden door het vogelgriepvirus H5N8. Dit virus komt op dit moment veel voor in vogels en pluimvee in andere Europese landen. Dit is in het verleden eerder gebeurd. In 2014 is er in Nederland ook een uitbraak met ditzelfde virus geweest op een pluimveeboerderij.

Welke maatregelen neemt de overheid om de kans op vogelgriep in Nederland te verkleinen?

Omdat vogelgriep nu is vastgesteld bij wilde watervogels  heeft de overheid verschillende maatregelen genomen om introductie van vogelgriep in de pluimveesector te voorkomen. Zo is er een ophokplicht van kracht voor de commerciële pluimveesector. Zie voor de maatregelen op de website van Rijksoverheid.

Wat is vogelgriep?

Vogelgriep (aviaire influenza) is een besmettelijke ziekte die onder wilde watervogels voorkomt en zich kan onder pluimvee (o.a kippen, kalkoenen, eenden, ganzen en zwanen) kan verspreiden. Wereldwijd circuleren verschillende vogelgriepvirussen. In zeldzame gevallen kunnen bepaalde typen vogelgriep mensen besmetten.

Welk type vogelgriep is gevonden?

Op verschillende locaties in Nederland is aviaire influenza A (H5N8) gevonden. Dit is een hoogpathogene variant van vogelgriep. Deze variant van vogelgriep is zeer besmettelijk en ziekmakend voor (water)vogels.

Wat is het verschil tussen hoog- en laagpathogeen?

Vogelgriep is de verzamelnaam voor het ziektebeeld dat wordt veroorzaakt wordt door verschillende griepvirussen. Sommige van deze griepvirussen leiden tot ernstige ziekte of overlijden bij (water)vogels. Dit heet hoogpathogene aviaire influenza. Andere typen vogelgriep verlopen juist mild of zelfs zonder ziekteverschijnselen. Dit heet laagpathogene aviaire influenza.

Hoogpathogeen bij gevogelte wil echter niet zeggen dat het ook hoogpathogeen is voor de mens. Door het H5N8-virus zijn tot op heden geen mensen ziek geworden.

Hoe verspreidt vogelgriep zich? 

Het vogelgriepvirus kan zich tussen dieren verspreiden door direct contact, door de lucht of via besmet materiaal zoals mest. In zeldzame gevallen kunnen vogelgriepvirussen overgaan van dier naar mens. Dit gebeurt alleen als er sprake is van direct en intensief contact tussen besmette dieren en mensen.

Hoe gevaarlijk is vogelgriep H5N8 voor de mens?

Tot nu toe zijn er nog geen mensen ziek geworden van aviaire influenza A (H5N8) beschreven. Andere vogelgriepvirussen hebben in zeldzame gevallen mensen ziek gemaakt. Dit gebeurde bij direct en intensief contact tussen besmette dieren en mensen zoals bij verzorgers van de dieren of bij mensen die betrokken zijn bij ruimingen.

Welke ziekteverschijnselen kan bij de mens krijgen?

Mensen die ziek worden van vogelgriep krijgen dezelfde symptomen als bij een gewone wintergriep: koorts, hoofdpijn, spierpijn en hoesten. Ook komt soms oogontsteking (conjunctivitis) voor. De ziekte verloopt bij mensen meestal mild, maar kan ook ernstig verlopen.

Welke maatregelen gelden voor mensen die besmette wilde watervogels ruimen?

Voor mensen die beroepsmatig wilde watervogelkadavers in of nabij open water opruimen, gelden voorgeschreven persoonlijke beschermingsmaatregelen. Controle op mogelijk besmetting (monitoring) of het gebruik van antivirale middelen is niet nodig.

Wat moet ik doen als ik dode (water)vogels vind?

Mensen wordt geadviseerd dode wilde vogels niet aan te raken. Als u drie of meer dode wilde eenden, zwanen of ganzen of meer dan twintig andere vogels op één plek aantreft, kunt u dat melden bij de NVWA via het meldpunt dierziekten: 045-546 31 88. Voor overige vragen of meldingen kunt u bellen met het Klantcontactcentrum van de NVWA, 0900-0388.

Heeft de aanwezigheid van dode watervogels gevolgen voor recreatie in en om water?

Dit is afhankelijk van de lokale situatie. Als er een serieus risico is om tijdens de activiteiten in het water in direct contact te komen met zieke of dode watervogels, dan is het verstandig om dergelijke recreatie af te raden. De regionale GGD kan een rol spelen in de beoordeling hiervan. Op sommige plekken worden waarschuwingsboorden geplaatst.

Wat gebeurt er als er vogelgriep H5N8 wordt vastgesteld op een pluimveebedrijf?

Als er vogelgriep H5N8 op pluimveebedrijven is vastgesteld wordt per situatie beoordeeld welke maatregelen noodzakelijk zijn om verdere verspreiding van de vogelgriep te voorkomen, zoals het ruimen van besmette dieren of het instellen van een vervoersverbod. Daarnaast wordt afgesproken welke persoonlijke beschermingsmaatregelen er nodig zijn voor mensen die de stallen betreden.

Meer informatie over veterinaire maatregelen bij vogelgriep bij de website van Rijksoverheid.

 

Naar boven

 

 


 

Vragen en antwoorden vogelgriep (aviaire influenza) algemeen

 

Wat is vogelgriep (aviaire influenza)? 

Vogelgriep, ook wel vogelpest of aviaire influenza genoemd, is een besmettelijke virusziekte die zo nu en dan bij pluimvee (kippen, kalkoenen, eenden en ganzen) en andere vogelsoorten zoals duiven en zwanen wordt aangetoond. Wereldwijd circuleren verschillende vogelgriepvirussen onder wilde watervogels, ook in Nederland. Deze watervogels zijn de natuurlijke bron van de virussen die vooral onder pluimvee vogelgriep kunnen veroorzaken. Sommige van deze virustypen leiden tot ernstige ziekte of overlijden bij vogels. Dit heet hoogpathogene vogelgriep. Andere typen vogelgriep verlopen juist mild of zelfs zonder ziekteverschijnselen (laagpathogene vogelgriep). In zeldzame gevallen kunnen sommige virustypen overgaan van dier naar mens. Dit gebeurt alleen als er sprake is van direct en intensief contact tussen besmette vogels en mensen.

Wie onderzoekt welk type vogelgriep gevonden is?

Of er sprake is van hoog- of laagpathogene vogelgriep wordt bepaald op grond van onderzoek bij de betrokken dieren. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) en laboratoriumonderzoek bij het Centraal Veterinair Instituut (CVI).

Hoe verspreidt vogelgriep zich? 

Het vogelgriepvirus kan zich tussen dieren verspreiden door direct contact, door de lucht of via besmet materiaal zoals mest. In zeldzame gevallen kunnen vogelgriepvirussen overgaan van dier naar mens. Dit gebeurt alleen als er sprake is van direct en intensief contact tussen besmette dieren en mensen.

Wat zijn de risico’s van vogelgriep voor mensen?

In zeldzame gevallen kunnen ook mensen geïnfecteerd worden met vogelgriepvirussen. Dit gebeurt alleen als er sprake is van direct en intensief contact tussen besmette dieren en mensen zoals bij verzorgers van de dieren of bij mensen die betrokken zijn bij ruimingen.

Ziekteverschijnselen bij de mens

Mensen die ziek worden van vogelgriep krijgen dezelfde symptomen als bij een gewone wintergriep: koorts, hoofdpijn, spierpijn en hoesten. Soms komt oogontsteking (conjunctivitis) voor. De ziekte vogelgriep verloopt bij mensen meestal mild, maar met name in Azië zijn er verschillende typen vogelgriepvirus die bij mensen heel ernstig kunnen verlopen.
Mensen die de afgelopen 14 dagen in aanraking zijn geweest met vogels waarbij vogelgriep is vastgesteld en griepachtige verschijnselen ontwikkelen, kunnen het beste hun huisarts of de GGD raadplegen.

Wat gebeurt er als er vogelgriep wordt vastgesteld op een pluimveebedrijf?

Ieder jaar wordt zo nu en dan vogelgriep vastgesteld bij een commercieel pluimveebedrijf in Nederland. Meestal is sprake van een vogelgriepvirus dat niet leidt tot ernstige ziekte bij dieren (laagpathogene aviaire influenza). Per situatie wordt beoordeeld welke maatregelen noodzakelijk zijn om verdere verspreiding van de vogelgriep te voorkomen, zoals het ruimen van besmette dieren of het instellen van een vervoersverbod.

Meer informatie over veterinaire maatregelen bij vogelgriep bij de website van Rijksoverheid.

Welke maatregelen worden er genomen voor mensen die in aanraking zijn geweest met besmette dieren of stallen?

Alleen mensen die in nauw contact zijn geweest met besmette vogels of langdurig aanwezig zijn geweest in besmette stallen lopen een risico om ziek te worden. Dat is  alleen wanneer aangetoond is dat het betreffende influenzavirus mensen ziek kan maken. Mensen die betrokken zijn geweest bij de verzorging of ruiming van besmette vogels of pluimvee worden daarom door de GGD geadviseerd om gedurende 14 dagen alert te zijn op griepachtige verschijnselen. Indien deze verschijnselen optreden wordt mensen geadviseerd zich te melden bij de GGD of huisarts.

Antivirale middelen
Als blijkt dat een vogelgriepvirus leidt tot ernstige ziekteverschijnselen bij dieren (hoogpathogene aviaire influenza), wordt overwogen om mensen die nauw contact hebben met besmette dieren virusremmers aan te bieden. Deze medicijnen verkleinen de kans dat mensen vogelgriep krijgen. In Nederland zijn oseltamivir (Tamiflu) en zanamivir (Relenza) beschikbaar.

Griepvaccinatie
In sommige gevallen kunnen mensen betrokken bij de verzorging of ruiming van besmette dieren worden gevaccineerd met het griepvaccin dat ook wordt gebruikt om de gewone wintergriep te voorkomen. Het griepvaccin tegen de wintergriep voorkomt alleen dat mensen gelijktijdig een infectie met vogelgriep en een gewone wintergriep doormaken. Indien de beide infecties tegelijkertijd voorkomen bij één persoon, kan een nieuw virustype ontstaan. Dit is onwenselijk.
Of er wel of geen vaccin wordt ingezet hangt af van de omstandigheden en zal in elke situatie opnieuw worden bepaald. Er bestaat geen specifiek vaccin voor mensen tegen vogelgriep.

Andere consequenties van vogelgriep

Veel griepvirussen, ook de vogelgriep, kunnen zich zodanig ontwikkelen dat zij een grootschalige griepuitbraak onder mensen kunnen veroorzaken. Een grieppandemie is een wereldwijde griepepidemie die ontstaat wanneer een nieuw type van het influenza virus onder mensen gaat circuleren. Dit gebeurt gelukkig zelden. Bij elke vaststelling van aviaire influenza wordt daarom opnieuw gekeken naar de noodzakelijke maatregelen: ruiming van de dieren, vervoersverbod, virusremmers (profylaxe) of vaccinatie van mensen die aan de besmette dieren worden blootgesteld. 

 

Naar boven


 

 

Waar kan ik meer informatie vinden?

Rijksoverheid
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
 

 

Home / Documenten en publicaties / Veelgestelde vragen aviaire influenza (vogelgriep)

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu