RIVM logo, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Veelgestelde vragen aviaire influenza (vogelgriep)

Wat is vogelgriep (aviaire influenza)? 

Vogelgriep, ook wel vogelpest of aviaire influenza genoemd, is een besmettelijke virusziekte die zo nu en dan bij pluimvee (kippen, kalkoenen, eenden en ganzen) en andere vogelsoorten zoals duiven en zwanen wordt aangetoond. Wereldwijd circuleren verschillende vogelgriepvirussen onder wilde watervogels, ook in Nederland. Deze watervogels zijn de natuurlijke bron van de virussen die vooral onder pluimvee vogelgriep kunnen veroorzaken. Sommige van deze virustypen leiden tot ernstige ziekte of overlijden bij vogels. Dit heet hoogpathogene vogelgriep. Andere typen vogelgriep verlopen juist mild of zelfs zonder ziekteverschijnselen (laagpathogene vogelgriep). In zeldzame gevallen kunnen sommige virustypen overgaan van dier naar mens. Dit gebeurt alleen als er sprake is van direct en intensief contact tussen besmette vogels en mensen.

Wie onderzoekt welk type vogelgriep gevonden is?

Of er sprake is van hoog- of laagpathogene vogelgriep wordt bepaald op grond van onderzoek bij de betrokken dieren. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) en laboratoriumonderzoek bij het Centraal Veterinair Instituut (CVI).

Hoe verspreidt vogelgriep zich? 

Het vogelgriepvirus kan zich tussen dieren verspreiden door direct contact, door de lucht of via besmet materiaal zoals mest. In zeldzame gevallen kunnen vogelgriepvirussen overgaan van dier naar mens. Dit gebeurt alleen als er sprake is van direct en intensief contact tussen besmette dieren en mensen.

Wat zijn de risico’s van vogelgriep voor mensen?

In zeldzame gevallen kunnen ook mensen geïnfecteerd worden met vogelgriepvirussen. Dit gebeurt alleen als er sprake is van direct en intensief contact tussen besmette dieren en mensen zoals bij verzorgers van de dieren of bij mensen die betrokken zijn bij ruimingen.

Ziekteverschijnselen bij de mens

Mensen die ziek worden van vogelgriep krijgen dezelfde symptomen als bij een gewone wintergriep: koorts, hoofdpijn, spierpijn en hoesten. Soms komt oogontsteking (conjunctivitis) voor. De ziekte vogelgriep verloopt bij mensen meestal mild, maar met name in Azië zijn er verschillende typen vogelgriepvirus die bij mensen heel ernstig kunnen verlopen.
Mensen die de afgelopen 14 dagen in aanraking zijn geweest met vogels waarbij vogelgriep is vastgesteld en griepachtige verschijnselen ontwikkelen, kunnen het beste hun huisarts of de GGD raadplegen.

Wat gebeurt er als er vogelgriep wordt vastgesteld op een pluimveebedrijf?

Ieder jaar wordt zo nu en dan vogelgriep vastgesteld bij een commercieel pluimveebedrijf in Nederland. Meestal is sprake van een vogelgriepvirus dat niet leidt tot ernstige ziekte bij dieren (laagpathogene aviaire influenza). Per situatie wordt beoordeeld welke maatregelen noodzakelijk zijn om verdere verspreiding van de vogelgriep te voorkomen, zoals het ruimen van besmette dieren of het instellen van een vervoersverbod.

Meer informatie over veterinaire maatregelen bij vogelgriep bij de website van Rijksoverheid.

Welke maatregelen worden er genomen voor mensen die in aanraking zijn geweest met besmette dieren of stallen?

Alleen mensen die in nauw contact zijn geweest met besmette vogels of langdurig aanwezig zijn geweest in besmette stallen lopen een risico om ziek te worden. Dat is  alleen wanneer aangetoond is dat het betreffende influenzavirus mensen ziek kan maken. Mensen die betrokken zijn geweest bij de verzorging of ruiming van besmette vogels of pluimvee worden daarom door de GGD geadviseerd om gedurende 14 dagen alert te zijn op griepachtige verschijnselen. Indien deze verschijnselen optreden wordt mensen geadviseerd zich te melden bij de GGD of huisarts.

Antivirale middelen


Als blijkt dat een vogelgriepvirus leidt tot ernstige ziekteverschijnselen bij dieren (hoogpathogene aviaire influenza), wordt overwogen om mensen die nauw contact hebben met besmette dieren virusremmers aan te bieden. Deze medicijnen verkleinen de kans dat mensen vogelgriep krijgen. In Nederland zijn oseltamivir (Tamiflu) en zanamivir (Relenza) beschikbaar.

Griepvaccinatie

In sommige gevallen kunnen mensen betrokken bij de verzorging of ruiming van besmette dieren worden gevaccineerd met het griepvaccin dat ook wordt gebruikt om de gewone wintergriep te voorkomen. Het griepvaccin tegen de wintergriep voorkomt alleen dat mensen gelijktijdig een infectie met vogelgriep en een gewone wintergriep doormaken. Indien de beide infecties tegelijkertijd voorkomen bij één persoon, kan een nieuw virustype ontstaan. Dit is onwenselijk.
Of er wel of geen vaccin wordt ingezet hangt af van de omstandigheden en zal in elke situatie opnieuw worden bepaald. Er bestaat geen specifiek vaccin voor mensen tegen vogelgriep.

Andere consequenties van vogelgriep

Veel griepvirussen, ook de vogelgriep, kunnen zich zodanig ontwikkelen dat zij een grootschalige griepuitbraak onder mensen kunnen veroorzaken. Een grieppandemie is een wereldwijde griepepidemie die ontstaat wanneer een nieuw type van het influenza virus onder mensen gaat circuleren. Dit gebeurt gelukkig zelden. Bij elke vaststelling van aviaire influenza wordt daarom opnieuw gekeken naar de noodzakelijke maatregelen: ruiming van de dieren, vervoersverbod, virusremmers (profylaxe) of vaccinatie van mensen die aan de besmette dieren worden blootgesteld. 

 


 

 

Meer informatie

Rijksoverheid
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
 

 

Home / Documenten en publicaties / Veelgestelde vragen aviaire influenza (vogelgriep)

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu