RIVM logo, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

ISI Legionellose

Legionellose in het kort

Wat is legionellose?

Legionellose is een infectie van de luchtwegen en de longen. De infectie wordt veroorzaakt door de legionellabacterie. De legionellalongontsteking of veteranenziekte komt in Nederland regelmatig voor. Er bestaat ook een tweede vorm van de ziekte: de legionellagriep, een minder ernstige vorm die in Nederland vaker voorkomt. De legionellagriep wordt in deze informatie niet verder besproken.

Wat zijn de ziekteverschijnselen?

De meeste mensen worden niet ziek na besmetting. Als er wel ziekteverschijnselen optreden gebeurt dat meestal vijf à zes dagen na de besmetting (met een uitloop van twee tot negentien dagen). Bij een legionellalongontsteking begint de ziekte met lichte koorts, spierpijn en zich niet lekker voelen. Na enkele dagen ontstaat een longontsteking met hoge koorts (boven de 39 graden) en koude rillingen. Raadpleeg bij klachten die passen bij legionellalongontsteking de huisarts. Door laboratoriumonderzoek kan de ziekte worden vastgesteld. Bij een ernstige longontsteking kan de ziekte levensbedreigend zijn, doordat andere organen door de bacterie beschadigd worden. In ernstige gevallen kan men aan de ziekte overlijden.

Hoe kun je het oplopen en hoe kun je anderen besmetten?

In ruimtes waarin water verneveld wordt zoals een doucheruimte of warmwaterbaden (denk daarbij ook aan beurzen en tuincentra), kan de bacterie in de lucht komen en ingeademd worden. Drinken van met legionella besmet water leidt niet tot ziekteverschijnselen. De legionellabacterie komt voor in natuurlijke en kunstmatige watersystemen. Hij gedijt goed in warm water, vooral in waterleidingen (grote leidingwaterinstallaties) van bijvoorbeeld ziekenhuizen en hotels, van zwembaden en sauna’s, in water van wervel- en bubbelbaden en van koeltorens. De bacterie kan in warm water groeien bij een temperatuur tussen de 20 en 50 graden, de ideale groeitemperatuur is 37 graden. Vooral wanneer het water lang stil staat kan bacteriegroei plaatsvinden.
Voor instellingen bestaan er richtlijnen waaraan grote waterleidinginstallaties moeten voldoen om groei van legionellabacteriën te voorkomen. Er bestaat geen risico op bacteriegroei en besmetting wanneer er chloor aan het water is toegevoegd, zoals in zwembadwater. Mensen kunnen elkaar niet besmetten met de legionellabacterie.

Wie kunnen er ziek worden en wie lopen extra risico?

Iedereen kan een besmetting met de legionellabacterie oplopen.  Mensen die vaak met verneveld water in contact komen lopen meer risico. Ouderen, mensen met een slechte lichamelijke conditie, mensen die veel alcohol gebruiken en mensen die roken lopen meer risico om de legionellalongontsteking door te maken. Ook gezonde mensen kunnen de legionellalongontsteking doormaken.

Welke maatregelen kun je nemen om de ziekte te voorkomen?

Er bestaat geen vaccinatie tegen de legionella-infectie.
Wanneer warm water door een boiler, zonneboiler of combiketel geleverd wordt, moet de watertemperatuur zo hoog afgesteld worden dat het water dat uit de kraan komt minimaal 60 graden is. Wanneer er bijmenging met koud water plaatsvindt, moet het water vlak voor het bijmengpunt minimaal 60 graden zijn. In een warmwaterinstallatie met een geiser is er geen risico op groei van de legionellabacterie. Er is dan geen warmwatervoorraad waarin de bacterie kan groeien. Luchtbevochtigers moeten regelmatig schoongemaakt worden.

Is legionellose te behandelen?

Wanneer een longontsteking ontstaat, is meestal opname in een ziekenhuis nodig. De patiënt wordt behandeld met antibiotica. De legionellalongontsteking geneest in de meeste gevallen door de behandeling. Er is onvoldoende bekend over de weerstand die het lichaam aanmaakt tegen de ziekte na het doormaken ervan.

Kan iemand met legionellose naar kindercentrum, school of werk?

Iemand met legionellalongontsteking is doorgaans te ziek om naar kindercentrum, school of werk te kunnen gaan. De ziekte is niet van mens op mens overdraagbaar. Mensen die contact hebben gehad met een legionellapatiënt kunnen daarom gewoon naar kindercentrum, school of werk.

Wat doet de GGD?

De GGD probeert te achterhalen waar de patiënt de besmetting heeft opgelopen, om te voorkomen dat meer mensen besmet raken. Ook kunt u bij de GGD terecht met vragen of voor informatie over legionellose.

Naar boven

Home / Documenten en publicaties / ISI-standaarden / Vragen en antwoorden legionellose

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu